166 © Medical Communications Sp. z o.o. This is an open-access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives License (CC BY-NC-ND). Reproduction is permitted for personal, educational, non-commercial use, provided that the original article is in whole, unmodified, and properly cited. Ocena zmęczenia, funkcji poznawczych i depresji w korelacji ze stosowanym leczeniem immunomodulującym w odniesieniu do łódzkiego rejestru chorych ze stwardnieniem rozsianym Assessment of fatigue, cognition and depression in correlation with the applied immunomodulating treatment based on the Lodz registry of patients with multiple sclerosis Klinika Neurologii i Udarów Mózgu, Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. WAM – Centralny Szpital Weteranów w Łodzi, Łódź, Polska Department of Neurology and Stroke, University Clinical Hospital WAM – Central Veterans Hospital in Łódź, Łódź, Poland Adres do korespondencji: Sylwia Janiak, Klinika Neurologii i Udarów Mózgu, Uniwersytecki Szpital Kliniczny nr 2 im. WAM w Łodzi, ul. Żeromskiego 113, 90-549 Łódź, tel./faks: +48 42 639 35 91, e-mail: sylwia_janiak@interia.pl Wprowadzenie: Stwardnienie rozsiane jest najczęstszą przewlekłą, zapalno-demielinizacyjną chorobą ośrodkowego układu nerwowego, dotyczącą przede wszystkim osób młodych. Przełomem w leczeniu choroby było wprowadzenie leków immunomodulujących, które wpływają na jej naturalny przebieg, jak również poprawiają jakość życia chorych. Cel badania: Stwierdzenie u chorych z postacią rzutowo-remisyjną stwardnienia rozsianego korelacji między poziomem zaburzeń poznawczych, zmęczenia i depresji a stosowanym leczeniem immunomodulującym. Material i metody: Materiał badawczy stanowiło 169 pacjentów z postacią rzutowo-remisyjną stwardnienia rozsianego (rozpoznanego zgodnie z kryteriami McDonalda z 2010 roku). Badanych podzielono na dwie grupy: grupę badaną – chorych w trakcie leczenia immunomodulującego (n = 132) oraz grupę kontrolną – pacjentów, którzy nie otrzymywali takiego leczenia (n = 37). Zastosowano następujące metody: wprowadzenie chorych ze stwardnieniem rozsianym do rejestru – ankieta RejSM; ocena przy użyciu Inwentarza Depresji Becka (Beck Depression Inventory, BD-II); ocena funkcji poznawczych badanych za pomocą Krótkiej Skali Oceny Stanu Umysłowego (Mini-Mental State Examination, MMSE); ocena jakości życia przy wykorzystaniu skali FACIT-F (Functional Assessment of Chronic Illness Therapy – Fatigue; FACIT Fatigue Scale, FFS). U pacjentów z obu grup wykonano testy (BD-II, MMSE, FFS) w dwóch punktach czasowych: na początku badania (I) oraz po 12 miesiącach (II). Wyniki: Test post-hoc (Tukeya) wykazał spadek punktacji w skali BD-II i w skali FACIT-F istotny statystycznie tylko w grupie badanej. Porównanie wyników w skalach Becka, FACIT-F oraz MMSE dla poszczególnych grup lekowych wykazało, że stosowanie interferonu beta powoduje istotną redukcję w zakresie zarówno depresji (p < 0,0001), jak i zmęczenia (p < 0,0001) między badanymi punktami czasowymi. Wyniki w skali FACIT-F były istotnie różne pomiędzy badanymi punktami pomiarowymi w grupie osób leczonych octanem glatirameru (p < 0,0001). W przypadku oceny przy użyciu skalą MMSE pacjenci w trakcie leczenia immunomodulującego nie różnili się istotnie między sobą na początku i na końcu badania (p = 0,1210). Wnioski: Wyniki prezentowanych badań wskazują, że stosowanie terapii immunomodulującej u chorych z postacią rzutowo-remisyjną stwardnienia rozsianego korzystnie wpływa na poprawę ich jakości życia i zmniejszenie objawów depresji. Slowa kluczowe: leczenie immunomodulujące, rejestr chorych ze stwardnieniem rozsianym (RejSM), funkcje poznawcze, depresja, zmęczenie Introduction: Multiple sclerosis is the most common chronic infammatory demyelinating disease of the central nervous system, mainly afecting young people. A breakthrough in the treatment of multiple sclerosis was the introduction of immunomodulating drugs that afect the natural course of the disease as well as improve the quality of life of patients. Aim of the study: To establish a possible association between the level of cognitive disorders, fatigue, depression and the used immunomodulating treatment (disease-modifying treatment) in patients with the relapsing-remitting form of multiple sclerosis. Materials and methods: Te research material consisted of 169 patients with multiple sclerosis (diagnosed according to the 2010 McDonald criteria) with the relapsing-remitting form of multiple sclerosis. Te subjects were divided into two groups: the test group – receiving disease- Streszczenie Abstract Sylwia Janiak, Igor A. Bednarski, Andrzej Głąbiński Received: 03.12.2020 Accepted: 18.12.2020 Published: 31.12.2020 © Aktualn Neurol 2020, 20 (4), p. 166–172 DOI: 10.15557/AN.2020.0020