698 Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Cilt: 13 Sayı: 1 Mart 2023 E-ISSN: 2149-3871 ADANA İŞGAL KOMUTANI BREMOND’UN ANILARI ÜZERİNE DEĞERLENDİRME AN ASSESSMENT ON THE MEMORY OF ADANA OCCUPATION COMMANDER BREMOND Geliş Tarihi: 28.01.2023 Kabul Tarihi: 27.03.2023 Yayın Tarihi: 31.03.2023 Anahtar Kelimeler Edouard Bremond, La Cilicie en 1919- 1920 Kilikya Hatırat Adana Keywords Edouard Bremond, La Cilicie en 1919- 1920 Cilicia Memoir Adana ÖZ Birinci Dünya Savaşı sonunda imzalanan Mondros Anlaşması sonrasında Adana, coğrafya ve strateji bakımından İngiltere’nin ve Fransa’nın mücadele alanlarından olmuştu. Fransa siyasi baskısını artırarak 15 Eylül 1919’daki Suriye İtilafnamesi’yle amacına ulaşmış, İngiltere’den istediğini almış, Adana bölgesinde etkin aktör durumuna gelmişti. Çukurova bölgesinde Ermeni Devleti kurma vaadiyle Ermenileri ateşleyen Fransa, Çukurova şemsiyesiyle Dörtyol, Tarsus, Adana, İskenderun ve Mersin’i işgal edip, işgalin yönetimini Albay Edouard Bremond’a teslim etmişti. Suriye İtilafnamesi gereği Çukurova’yı terk eden İngiliz birliklerinin yerine, Fransız Bremond’un yönetimine sayıca kabarık Ermeni askerleri ve farklı gruplardan toplanan Afrika birlikleri tahsis edilmiştir. Emrindeki kuvvetin büyüklüğü nedeniyle Adana bölgesinde tam hâkimiyet kurduğuna karar veren Albay Bremond, ilk günden itibaren bölge halkına sert davranmaya, züllüme başlamıştır. Kuvayi Milliye güçlerinin etkin ve kararlı mücadelesi sayesinde Adana’da ummadığı şekilde şaşıran, yönetim kabiliyetini ve inisiyatifini yitiren Albay Bremond, hatıratında kendi emir komuta ve idare anlarını her ne kadar olduğundan değişik aktarmaya çalışsa da çok tartışılan bir yönetici olmuştur. Bu çalışma ile Albay Bremond`un Çukurova’nın işgalinde görevine ilişkin anılarını topladığı, Paris’te 1921 yılında Imprimerie Nationale yayınevi tarafından yayınlanan, Fevzi Dural tarafından dilimize çevrilen hatıratla ilgili tartışmalı konular araştırılacaktır. ABSTRACT After the Mondros Agreement, Adana became one of the struggle areas of England and France in terms of geography and strategy. France achieved its goal with the Syria Agreement of September 15, 1919, became an active actor in the Adana region. France, which fired the Armenians with the promise of establishing an Armenian State in the Çukurova region, occupied Dörtyol, Tarsus, Adana, İskenderun and Mersin and handed over the management of the occupation to Colonel Edouard Bremond. In place of the British troops who left Çukurova, large numbers of Armenian soldiers and African troops were allocated to the administration of Bremond. Colonel Bremond began to be cruel to the people of the region from the first day. Bremond, who was unexpectedly surprised in Adana thanks to the determined struggle of the Kuvayi Milliye forces and lost his management ability, has become a much-discussed administrator, although he tried to convey his own command moments in his memoirs. In this study, controversial issues related to the memoir, which Colonel Bremond collected his memories of his duty in the occupation of Çukurova, published by Imprimerie Nationale publishing house in Paris in 1921 and translated into our language by Fevzi Dural, will be investigated. DOI: https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1243780 Atıf/Cite as: Kütükçü, M., ve Cankut A. (2023). Adana işgal komutanı Bremond’un anıları üzerine değerlendirme. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 13(1), 698-717. Murat KÜTÜKÇÜ Çağ Üniversitesi muratkutukcu@cag.edu.tr ORCID: 0000-0003-4311-8036 Ayhan CANKUT Çağ Üniversitesi İİBF Uluslararası İlişkiler Bölümü ayhancankut@cag.edu.tr ORCID: 0000-0001-8890-2727