_____________________________________________________________________________________ Journal of Engineering & Processing Management| 7 Volume 6, No. 1, 2014 Lj.Vasiljević, I. Ćirić, D. Grujić DOI: 10.7251/JEPMSR1406007V UDK: 547.622:66.095 Naučni rad SINTEZA 4-NITRO-4-METILDIFENILA CROSS-COUPLING REAKCIJOM Ljubica Vasiljević 1 , Ivan Ćirić 2 , Dragana Grujić 3 aco973@gmail.com 1 Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Tehnološki fakultet, 75400 Zvornik, Republika Srpska, BiH 2 Visoka tehnološka škola strukovnih studija, 15000 Šabac, Srbija 3 Univerzitet u Banjoj Luci, Tehnološki fakultet, 78000 Banja Luka, Republika Srpska, BiH Izvod Difenili čine važnu klasu organskih jedinjenja. Značajni su u oblasti prirodnih proizvoda, polimera i savremenih medicinskih materijala. U ovom radu je odabran sintetski put cross- coupling (Suzuki-eve) reakcije polazeći od benzena preko jodonijum soli do 4-nitro-4´-metildifenila. Dobijeni intermedijeri kao i konačni proizvod sinteza su potvrđeni određivanjem temperature topljenja, kao i IC-spektroskopijom. Krajnji proizvod je potvrđen i NMR-spektroskopijom.Ovaj sintetski put dobijanja difenila, koji može biti ključni intermedijer u mnogim sintezama, ima niz prednosti u odnosu na ranije definisane sintetske puteve, zbog tolerantnosti u odnosu na širok krug funkcionalnih grupa, regio i stereo selektivnost i specifičnost. Osim toga, neorganski proizvodi u sintezi nisu toksični kao do sada korišteni teški metali (Hg(II), Tl(III), Pb(IV)) i lako se odvajaju. Postignuti su i visoki prinosi proizvoda reakcije. Ključne riječi: difenili, 4-nitro-4´-metildifenil, cross-coupling reakcija (Suzuki). UVOD Najpogodniji naĉin dobijanja supstituisanih biarila je „unakrsno-kuplovanje―(cross- couplingreaction, Suzuki) – reakcija katalizovana plemenitim metalima [1-4]. Jako dobra metoda za stvaranje CC veze izmeĊu bor-organskih jedinjenja i organskih halogenida (trifluoracetatima) ili jodonijumovim solima je reakcija unakrsno-kuplovanje katalizovano paladijumom [2,3]. U ovom tipu reakcija najrasprostranjenijajedinjenja, u svojstvu bor-organskih jedinjenja, su borne kiseline. Reakcije unakrsnog kuplovanja poseduju niz prednosti u odnosu na sliĉne metode.