Rafał Kosiński Białystok Izauria w orbicie wpływów rzymskich do połowy V wieku 1 Nazwą Izauryjczycy (gr. Ισαροι, łac. Isauri) późnoantyczne źródła okre- ślają zazwyczaj osoby związane z prowincją Izauria lub mieszkańców gór Taurus – obejmując tym terminem także Homanadeis, Lalasseis oraz Kennatai – nie zaś w węższym zakresie mieszkańców gór na południowy-wschód od Jeziora Trogitis skupionych wokół osady Isaura (Isaura Vetus) 2 . W związku z tym, iż tamtejsze plemiona używały języka luwijskiego oraz posiadały wspólną kulturę, przyby- sze z zewnątrz objęli je nazwą zapożyczoną od pierwszej napotkanej w tym regionie grupy, czyli od gens Isaura zamieszkującego obszar wokół Isaura Vetus i Isaura Nova we wschodniej części Taurusu 3 . Izauryjczycy byli zatem de facto 1 W niniejszym artykule zastosowano następujące skróty: ACO II – Acta Conciliorum Oecume- nicorum, tomus alter, Concilium Universale Chalcedonense, ed. E. Schwartz, Berolini et Lipsiae 1932–1938. CIG – Corpus inscriptionum graecarum, Berlin 1825–1859. CIL – Corpus inscriptio- num latinarum, Berlin 1863– ILS – Inscriptiones latinae selectae, Berlin 1892–1916. PLRE II – The Prosopography of the Later Roman Empire, ed. by A. H. M. Jones, J. R. Martindale, tom II, Cambridge 1980. 2 Por. A. H. M. Jones, The Cities of the Eastern Roman Provinces, 2. Edition, Amsterdam 1983, s. 209–213; W. Burgess, The Isaurians in the Fifth Century A.D., Wisconsin 1985, s. 142–146; R. Syme, Isauria in Pliny, „Anatolian Studies” 36 (1986), s. 159–164; B. D. Shaw, Bandit highlands and lowland peace: the mountains of Isauria-Cilicia, „Journal of the Economic and Social History of the Orient” 33 (1990), s. 202–203; N. Lenski, Assimilation and Revolt in the Territory of Isauria, from 1st Century BC to the 6th Century AD, „Journal of the Economic and Social History of the Orient” 42 (1999), s. 415. 3 Por. Ph. H. J. Houwink ten Cate, The Luwian Population Groups of Lycia and Cilicia Aspera during the Hellenistic Period, Leiden 1965, s. 190–201; T. B. Mitford, Roman Rough Cilicia, [w:] Aufstieg und Niedergang der r¨ omischen Welt, II 7.2, Berlin 1980, s. 1255; Tabula Imperii Byzantini, herausgegeben von H. Hunger, Band 5, Kilikien und Isaurien, von F. Hild, H. Hellen- kemper, Wien 1990, s. 98–99; B. D. Shaw, Bandit highlands and lowland peace..., s. 201–203; N. Lenski, Assimilation and Revolt in the Territory of Isauria..., s. 416; M. Popko, Ludy i języki starożytnej Anatolii, Warszawa 1999, s. 95–111 oraz K. Feld, Barbarische B¨ urger. Die Isaurier und das R¨ omische Reich, Berlin–New York 2005, s. 42–43.