© 2021 Al-Farabi Kazakh National University ISSN 1563-0323, eISSN 2618-0782 Филология сериясы. №4 (184).2021 https://philart.kaznu.kz 138 IRSTI 17.07.65 https://doi.org/10.26577/EJPh.2021.v184.i4.ph12 A.A. Alipbayeva Al-Farabi Kazakh National University, Kazakhstan, Almaty e-mail: a.alipbayeva@gmail.com CONCEPTUAL METAPHORS IN ROLLAN SEISENBAYEV’S LITERARY WORKS The article discusses theoretical and practical aspects of using conceptual metaphor from the point of view of cognitive approach. The use of cognitive approach allowed us to reveal new perspectives of literary studies as well as to better understand mechanisms of author’s thinking and its reflection through cognitive models based on conceptual metaphors. The purpose of this study was to analyze features of conceptual metaphors R. Seisenbayev used in his literary works as a cognitive tool for creating various cognitive models and mental spaces. The study paid special attention to zoomorphic and colour con- ceptual metaphors in the works selected for analysis. The research results revealed that conceptual meta- phors reflect connections between concepts related to different areas of knowledge, and are conditioned by the author’s national mentality. Most of zoometaphors considered illustrate such negative qualities of characters as aggressiveness, cruelty, cunning, callousness, cowardice. In addition, zoometaphors are used to construct a special mental space, which demonstrates human understanding of hypothetical and fictional situations. Meanwhile, colour conceptual metaphor embodies characters’ inner world experi- ences, their emotions, moods and intuitive feelings. Thus, studying the conceptual metaphor models in R. Seisenbayev’s works showed potential of cognitive approach for comprehending nature of artistic creativity and features of constructing the author’s world modeling, deeper understanding of his inner world and mental state. Key words: conceptual metaphor theory, cognitive poetics, mental space, character, cognitive model. А.А. Алипбаева Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Қазақстан, Алматы қ. e-mail: a.alipbayeva@gmail.com Роллан Сейсенбаевтың шығармаларындағы концептуалды метафоралар Мақалада когнитивті тәсіл тұрғысында концептуалды метафораларды қолданудың теориялық және практикалық аспектілері қарастырылады. Когнитивтік көзқарасты қолдану әдебиеттанудың жаңа көріністерін ашуға, сондай-ақ көркем шығармалардағы концептуалды метафоралардың когнитивті моделі арқылы автордың ойын және оның көрінісін тереңінен түсінуге мүмкіндік берді. Берілген зерттеудің мақсаты түрлі когнитивті моделдерді және менталдық кеңістікті құру үшін когнитивті құрал ретінде Р. Сейсенбаевтың шығармаларындағы концептуалды метафораларды қолдану ерекшеліктерін талдау болды. Таңдалған шығармаларды талдау кезінде концептуалды метафоралардың зооморфтық және түстік түріне ерекше назар аударылды. Жасалған зерттеудің негізінде концептуалды метафоралар түрлі білім салаларына қатысты концептілердің арасында және автордың ұлттық менталитетіне байланысын көрсететіндігі анықталды. Көп жағдайда қарастырылған зоометафоралар агрессиялық, қатыгездік, зұлымдық, салқынқандылық, қорқақтық секілді кейіпкерлердің теріс қылықтарын мысалмен келтіреді. Одан бөлек, зоометафоралар болжамды және ойдан шығарылған жағдайларда адамның көзқарасын көрсететін ерекше менталдық кеңістікті құру үшін қолданылады. Сондай-ақ түстік концептуалды метафора кейіпкерлердің ішкі жан тебіренісін, олардың эмоцияларын, көңіл- күйін және интуициялық сезімін көрсетеді. Осылайша, Р. Сейсенбаевтың шығармаларындағы концептуалды метафоралардың үлгілерін зерттеу мысалында көркемдік шығарманың табиғатын түсіну үшін когнитивтік тәсілдің, автордың әлем үлгісін құру ерекшелігі және оның ішкі әлемін және психикалық күйін тереңінен түсінудің келешегі ашылып көрсетілді. Tүйін сөздер: концептуалды метафоралардың теориясы, когнитивтік поэтика, менталдық кеңістік, кейіпкер, когнитивті модель.