Tạp chí Nghiên cứu Dân tộc CHIẾN LƯỢC VÀ CHÍNH SÁCH DÂN TỘC Ngày nhận bài: 15/2/2017. Ngày phản biện: 5/3/2017. Ngày duyệt đng: 10/3/2017 (1)(2) Học viện Dân tộc; e-mail: ngoquangson@cema.gov.vn, vuthanhminh@cema.gov.vn (3) Ban dân tộc tỉnh Quảng Ninh; e-mail: tranquochung@gmail.com Số 17 - Táng 3 năm 2017 Vn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là động lực của sự phát triển. Vn hóa ra đời và phát triển cùng với sự ra đời và phát triển của loài người. Trong đời sống của cộng đồng các dân tộc, nhiều yếu tố của vn hóa được sinh ra và tồn tại từ thế hệ này sang thế hệ khác và độ dài của thời gian đã tạo nên các giá trị vn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số (DTTS). Song cùng với sự phát triển đó là sự mai một, sự pha tạp trong giao lưu, tiếp biến vn hóa giữa các tộc người. Chính vì vậy, bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống của vn hóa Việt Nam nói chung và vn hóa của các DTTS nói riêng trong thời k hội nhập và phát triển hiện nay là nhu cầu tất yếu và cần thiết. Dân tộc Sán Dìu chủ yếu sinh sống ở dải bán sơn địa rộng lớn từ tả ngạn sông Hồng đến các tỉnh trung du miền núi phía bắc và một số tỉnh Tây Nguyên và ông Nam bộ. Dân tộc Sán Dìu thuộc ngữ hệ Hán - Tạng có đời sống vn hóa vật chất và tinh thần vô cùng phong phú. Những giá trị vn hóa ấy được thể hiện qua nhà cửa, tập quán sinh hoạt, tín ngưỡng, lễ hội, đặc biệt là trong vn nghệ dân gian trong đó có dân ca (Soọng cô). Lối hát dân ca dân tộc Sán Dìu rất đa dạng: Trong lao động sản xuất (Trụ công cô); trong đám cưới (Sênh ca chíu cô); khi đi chơi làng (Hị son cô); chúc tết (tạo nén cô); ru con (Ếnh slảy cô),... MỘT SỐ GIẢI PHÁP BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DÂN CA TRONG CƯỚI HỎI CỦA DÂN TỘC SÁN DÌU GIAI ĐOẠN HIỆN NAY (*) Ngô Quang Sơn (1) Vũ Thị Thanh Minh (2) - Trần Quốc Hùng (3) D ân tộc Sán Dìu chủ yếu sinh sống ở dải bán sơn địa rộng lớn từ tả ngạn sông Hồng đến các tỉnh trung du miền núi phía Bắc và một số tỉnh Tây Nguyên và ông Nam Bộ. Trong kho tàng vn nghệ dân gian phong phú của dân tộc Sán Dìu, nổi bật hơn cả là dân ca trong cưới hỏi. Trong cuộc sống đương đại với nhiều tác động đa chiều có cả tích cực và tiêu cực, dân ca trong cưới hỏi của dân tộc Sán Dìu như viên ngọc sáng long lanh, cần được bảo tồn và phát huy những giá trị đích thực và tích cực của nó. Từ khóa: Giải pháp, bảo tồn, phát huy giá trị dân ca, phong tục cưới hỏi, dân tộc Sán Dìu. Dân ca (Soọng cô) là món n tinh thần không thể thiếu trong đời sống vn hóa của dân tộc Sán Dìu. Hệ thống các bài hát qua các nghi lễ khai tửu, chắn cổng trong cưới hỏi được hát lên nhằm chúc phúc cho cô dâu chú dể được trm nm hạnh phúc. Sự phát triển nhanh của kinh tế - xã hội trong những nm đất nước đổi mới cùng với quá trình đô thị hoá đã và đang tác động mạnh mẽ đến dân ca trong cưới hỏi của dân tộc Sán Dìu. Những biến đổi vn hoá đang diễn ra theo nhiều xu hướng, tác động đến đời sống xã hội của người Sán Dìu cả về mặt tích cực và mặt tiêu cực. Cùng với xu hướng giao lưu và hội nhập đang diễn ra mạnh mẽ như hiện nay, vn hoá truyền thống nói chung, dân ca Sán Dìu nói riêng không chỉ biến đổi về hình thức, cấu trúc đơn thuần mà biến đổi cả về quan niệm nhân sinh, nội dung, lối sống. Bên cạnh đó, có rất nhiều sản phẩm vn hóa mới, nên bản sắc dân ca Sán Dìu cng ít nhiều bị mai một, pha tạp. ể bảo tồn và phát huy các giá trị dân ca trong cưới hỏi của dân tộc Sán Dìu, cần thực hiên các nhóm giải pháp sau: 1. Nhóm giải pháp bảo tồn các giá trị dân ca trong cưới hỏi của dân tộc Sán Dìu Trước hết là bảo tồn nguyên dạng giá trị gốc của di sản vn hóa phục vụ các hoạt động bảo tàng, nghiên cứu, học tập, khi các giá trị gốc (các bài dân ca) có thể bị lãng quên, biến mất trong nhịp sống đương đại, khi người già nắm giữ các bài hát dân ca mà không tìm được người trẻ say mê truyền lại thì công tác bảo tồn nguyên vẹn (bảo tồn ở trong trạng thái tnh) là việc làm (*) Bài viết là sản phẩm nghiên cứu của nhiệm vụ khoa học “Nghiên cứu, đề xuất giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị dân ca trong cưới xin của dân tộc Sán Dìu ở Việt Nam”, Ủy ban Dân tộc, nm 2016.