Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi . 6(1) . 27-37 © 2014 Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi http://iibfdergi.aksaray.edu.tr İnsan-Allah İlişkisi Bağlamında Kur'ân'ın İktisadi Alana İlişkin Mesajı * Mehmet Sami YILDIZ a Öz Bu makalede, Kur’ân’ın ilk muhataplarına iktisadi alana ilişkin mesajını iletirken ördüğü iktisadi alandan birini teşkil eden iktisadi kaynaklar alanı, insanın Allah ile olan ilişkisi bağlamında ele alınacaktır. Bu maksatla ilgili ayetler, ilk dönem müfessirlerin yorumlarından faydalanılarak tespit edilmeye çalışılacaktır. Yapılan tespitler ışığında inanan bireyin iktisadi zihniyetinin oluşumunda Kur'an'ın nasıl bir yere sahip olduğu açıklanmaya gayret edilecektir. Anahtar Kelimeler Kuran; İktisadî Kaynaklar; İktisadî Alan; Zihniyet; İktisadî Zihniyet Allah ile kul arasında sağlıklı bir bağ kurmayı hedefleyen vahiy temelli dinler, mensuplarının birbirleriyle ve diğer insanlarla ilişkilerini düzenlemeyi asla ihmal etmezler (Kallek, 1992: 27). Bunu gerçekleştirirken de en büyük ilham kaynağı vahiydir. İslam Dini için de şüphesiz bu görevi Kur’ân’ı Kerim yerine getirmektedir. Kur’ân-ı Kerim, diğer varlıklardan farklı olarak hayatını anlamlandırarak gerçekleştiren insana, bu hayatını anlamlandırma sürecinde en doğruya rehberlik etmek için (İsra, 17/9;87/2; Bakara, 2/2, 185), ilmi ve gücüyle her şeyi kuşatmış olan (Nisa, 4/126; 61/41; Fussilet, 41/54) Allah tarafından gönderilmiş bir kitaptır (Âl-i İmran, 3/3). Muhatabından kendisini okumasını (Bakara, 2/121; Alak, 96/1,3; Müzzemmil, 73/20), ayetlerinin arka planı üzerinde düşünmesini, (Sad, 38/ 29), anlaşılmasını (Nisa, 4/82; Mü’minûn, 73/68-70; Muhammed, 47/24) ve açıklamasını (Bakara, 2/119, 219, 221; Nahl, 16/44; Hadid, 57/17) ister, yaşanılır kılınmasına okuyucularını, muhataplarını teşvik eder ( Bakara, 2/160; Tevbe, 9/105). O, insanları karanlıklardan aydınlığa çıkarır (İbrahim, 14/1). Kur’ân, insanlara yol göstermek için geldiğinden onlara bir dünya görüşü a Dr. Mehmet Sami YILDIZ Tefsir alanında akademik çalışmalar yürütmekte ve Cizre Müftüsü olarak görev yapmaktadır. Elektronik posta: mehmetsamiyildiz@hotmail.com sunmaktadır. Bunun için insan hayatının hemen her alanında görüşler sunmuş veya böyle görüşleri müminlerin oluşturabilmeleri için temel ilkeler vermiştir (Fazlurrahman, 2000: 11). Kur’ân’ın, insanlığa, sorunlarını çözmede yol göstericilik ve aydınlatma işlevlerini yerine getirmesi için her şeyden önce doğru anlaşılması gerekir. Nitekim Kur’ân, bu işlevlerini ilk muhatabı olan Hz. Muhammed ve arkadaşları üzerinde yerine getirmiş; cahil bir toplumdan münevver bir topluma dönüşümü gerçekleştirmiştir. Hz. Peygamberden sonra da Müslümanlar tarih boyunca Kur’ân’ı anlamak için ciddi gayretler göstermişler, sorunlarını çözmede onun ışığından istifade etmişlerdir. Bu çabalar bugün de devam etmektedir. İktisadi alanda da bu çaba hep var olmuştur. Fıkıh tarihi mütâlâa edildiğinde bu husus müşahede edilebilir. Ayrıca bütün dinlerin temel amacı “ahkam-ı hamse” dediğimiz beş hüküm kategorisinde toplanmıştır (Ebu Zehra, 2000: 218): (1) Dini korumak. (2) Canı korumak. (3) Aklı korumak. (4) Nesli korumak. (5) Malı korumak.