J Soc Anal Health ● Year 2021 ● Vol 1 ● Issue: 1 8 J Soc Anal Health, 2021, 1(1): 8-15 journal of socıal and analytıcal health J s o a h www.jsoah.com GİRİŞ Çocuklarda en sık görülen endokrin hastalıklarından biri diyabettir. Diyabet, insülin eksikliği ve/veya insülin direnci sonucu kan glukoz düzeyinin sürekli yükselmesiyle gelişen kronik ve akut komplikasyonlara neden olabilen bir endokrinopatidir (1). Genetik ve çevresel faktörlerin etkisiyle pankreasın beta hücrelerinde meydana gelen hasar sonucu insülopeni ve hiperglisemi Tip 1 Diabetes Mellitus’a (DM) neden olmaktadır. (2-4). Dünyada Tip 1 DM’ li 15 yaş altı yaklaşık 542.000 çocuk olduğu tahmin edilmektedir (3). Çin’de yapılan bir çalışmada 2025 yılına kadar çocukluk çağı Tip 1 DM’ de görülen vaka sayısında altı kat artış olacağı yönünde tahmin bildirilmektedir (5). Tip 1 DM’ de insidans, yaş, ırk, coğraf bölge ve mevsimlere göre değişiklik göstermektedir (6). Tip 1 DM her yaş döneminde görülmekle birlikte okul öncesi (6 yaş civarı), puberte (13 yaş civarı) ve geç adölesan dönemde (20 yaş civarı) sıklıkla görülmektedir (7). Bala ve ark. (2016) yaptıkları çalışmada çocuklarda Tip 1 DM tanısının kış aylarında pik yaptığı ve ilkbaharda ise azaldığı bulunmuştur (6). Tip 1 DM ağız kuruluğu, poliürü, polidipsi, polifaji, kilo kaybı, bulantı- kusma, glikozürü, açlık hissi, yorgunluk gibi semptomlar ve bulgularla ortaya çıkmaktadır (7-9). Tip 1 DM’ nin en önemli akut komplikasyonu ise mortalite ve morbidite nedeni, kanda yüksek keton seviyeleri, dehidratasyon ve asidoz ile karakterize diyabetik ketoasidozdur (DKA) (9-12). 2018 yılında Kongo’da yapılan bir çalışmada da diyabet nedeniyle hastaneye başvuran 172 çocuktan %32’sinin DKA nedeniyle yatışının yapıldığı bildirilmektedir (13). Bala ve ark. (2016)’nın yaptıkları çalışmada yer alan çocukların %51,6’sının, Bayoğlu ve ark. (2014)’nın çalışmasında ise %61’inin DKA nedeniyle hastanede yattığı Nursing care according to the Neuman systems model in a patient with diabetic ketoacidosis due to type 1 diabetes mellitus Tip 1 diabetes mellitusa bağlı diyabetik ketoasidozu olan bir hastada Neuman sistemler modeline göre hemşirelik bakımı Merve Çil 1 , Esra Türker 2 1 Arş. Gör. Lokman Hekim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü, mrvcil.20@gmail.com, 0000-0002-8862-7814 2 Öğr. Gör. Dr., Lokman Hekim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü, esra.turker@lokmanhekim.edu.tr 0000-0003-3323-6880 Case Report /Olgu Sunumu ABSTRACT ÖZ One of the most common endocrine diseases in children is Type 1 Diabetes Mellitus (DM). Type 1 DM is seen due to insulopenia and hyperglycemia as a result of damage to beta cells of the pancreas under the influence of genetic and environmental factors. The most important complication is ketoacidosis, which is the cause of mortality- morbidity. In diabetes management, complications can be delayed with appropriate nutrition, physical activity, daily insulin therapy, blood glucose monitoring, follow-up of complications, lifestyle changes. In pediatric patients, especially adolescent, being independent, self- actualization, a sense of control, hiding the disease by thinking that they are different make chronic disease management difficult. It is thought that by applying holistic care to the patient with systematic nursing care and model use, it will be beneficial for the patient to manage diabetes, develop coping mechanisms. In this article, the use of the Neuman Systems Model in the nursing care of an adolescent child diagnosed with Type 1 DM with ketoacidosis is explained Çocuklarda sık görülen endokrin hastalıklarından biri Tip 1 Diabetes Mellitus (DM) ’dur. Tip 1 DM, genetik ve çevresel faktörlerin etkisiyle pankreasın beta hücrelerinde meydana gelen hasar sonucu insülopeni ve hiperglisemi nedeniyle görülmektedir. En önemli komplikasyonu mortalite ve morbidite nedeni olan ketoasidozdur. Diyabet yönetiminde uygun beslenme, fiziksel aktivite, günlük insülin tedavisi, kan glukoz takibi, komplikasyonların takibi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle komplikasyonlar geciktirilebilir. Çocuk hastalarda, özellikle adölesanlarda bağımsız olma, kendini gerçekleştirme, kontrol duygusu, farklı olduğunu düşünerek hastalığı saklama kronik hastalık yönetimini zorlaştırmaktadır. Sistemli hemşirelik bakımı ve model kullanımı ile hastaya bütüncül bakım uygulayarak hastanın diyabeti yönetmesi, baş etme mekanizmaları geliştirmesinde fayda sağlayacağı düşünülmektedir. Bu makalede Neuman Sistemler Modeli’nin Tip 1 DM tanısı almış adölesan dönemdeki bir çocuğun ketoasidoz tablosu ile hastaneye başvurusunda hemşirelik bakımında kullanımı açıklanmaktadır. ARTICLE INFO/MAKALE Bİ LGİ Sİ Key Words: Neuman Systems Model, Diabetic Ketoacidosis, Pediatric, Nursing Anahtar Kelimeler: Neuman Sistemler Modeli, Diyabetik Ketoasidoz, Çocuk, Hemşirelik DOI: 10.5281/zenodo.5819613 Corresponding Author/Sorumlu Yazar: Öğr. Gör. Dr., Lokman Hekim Üniversitesi Sağlık Bilim- leri Fakültesi Hemşirelik Bölümü, esra.turker@lokmanhekim.edu.tr. Received Date/Gönderme Tarihi: 16.12.2021 Accepted Date/Kabul Tarihi: 31.12.2021 Published Online/Yayımlanma Tarihi: 31.12.2021