Ερευνητική Διεύθυνση επικοινωνίας: Βασιλική Τυροβολά Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού Αμοργού κ' Μηδείας 2α, Πλ. Κολιάτσου, 11256, Αθήνα e – mail: vasilikityrovola@yahoo.gr Αναζητήσεις στη Φυσική Αγωγή & τον Αθλητισμό τόμος 5 (2), 240 – 263 Δημοσιεύτηκε: 30 Σεπτεμβρίου 2007 Inquiries in Sport & Physical Education Volume 5 (2), 240 - 263 Released: September 30, 2007 www.hape.gr/emag.asp ISSN 1790-3041 "Ποντιακοί Χοροί": Παρελθόν και Παρόν Δομική-Μορφολογική και Τυπολογική Προσέγγιση Βασιλική Κ. Τυροβολά, Ιωακείμ K. Καρεπίδης, & Διονύσιος Γ. Κάρδαρης ΤΕΦΑΑ, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Περίληψη Στο πλαίσιο της προσφυγικής αλληλεγγύης και της διαφύλαξης των ποντιακών πολιτισμικών χαρακτη- ριστικών καλλιεργήθηκε από τους Ποντίους πρόσφυγες της 1ης γενεάς στην Ελλάδα ένα κοινό χορευτικό ρεπερτόριο, που ενσωμάτωσε σε ένα αμιγές σύνολο χορούς από τις διάφορες περιοχές του Πόντου, προβάλ- λοντάς τους κάτω από το γενικό τίτλο, "ποντιακοί χοροί". Τη μεταφορά αυτής της ποντιακής μουσικο- χορευτικής ταυτότητας επεχείρησαν στην προφορική παράδοση οι χοροδιδάσκαλοι μέσω των ποντιακών συλλόγων και των χορευτικών συγκροτημάτων, ενώ στο γραπτό λόγο, μέσω μιας ιδιότυπης σημειογραφίας, επεχείρησε για πρώτη φορά ο Δ. Κουτσογιαννόπουλος, το 1966. Σκοπός της εργασίας είναι η κατάδειξη της δομικής-μορφικής "αλλοίωσης" ή μετασχηματισμού των χορών του Πόντου, που έχει επέλθει με την πάροδο των 40 τελευταίων ετών. Ειδικότερα, με βάση την πρώτη σημειογραφική καταγραφή των ποντιακών χορών που προέρχεται από τον Δ. Κουτσογιαννόπουλο και με σημείο αναφοράς στη συγχρονία την περιοχή της Πτολεμαΐδας και τον τοπικό χορευτικό Σύλλογο, στοχεύει στην ανάδειξη των ομοιοτήτων και διαφορών της δομής και μορφής των ποντιακών χορών κατά την παρέλευση του χρονικού διαστήματος των τελευταίων 40 ετών (1966-σήμερα). Πρόκειται για θεωρητική και αναλυτική πρακτική, η οποία με βάση τις αρχές της δειγ- ματοληπτικής έρευνας, της δομικο-μορφολογικής καθώς και της συγκριτικής μεθόδου, στοχεύει στην τεκμη- ρίωση του βαθμού "αλλοίωσης" ή μετασχηματισμού της δομής και μορφής των βασικότερων ποντιακών χο- ρών (Τικ διπλό(ν), Ομάλ’ Καρς, Κότσαρι, Χαιρεανίτσα ή Σερανίτσα, Ομάλ Τραπεζούντας ή Διπάτ και Ε- μπροπίς), οι οποίοι αποτέλεσαν και εξακολουθούν να αποτελούν μέρος του κοινού ποντιακού χορευτικού ρεπερτορίου. Εν κατακλείδι, συμπεραίνεται ότι οι παραπάνω ποντιακοί χοροί, στο πλαίσιο της σημερινής διδασκαλίας τους στο Σύλλογο "Ένωση Ποντίων Εορδαίας" Πτολεμαίδας, εκτός από διαφοροποιήσεις και αλ- λαγές στο επίπεδο επί μέρους μεταβλητών χαρακτηριστικών της μορφής ή διασπάσεις επί μέρους κινήσεων σε περισσότερες (στο όριο των κινητικών μοτίβων), διατηρούν κατά βάση την ίδια δομική σύσταση προς τους αντίστοιχους χορούς που σημειογράφηκαν και παραδόθηκαν στην ελληνική γραμματεία από τον Κου- τσογιαννόπουλο, το 1966. Λέξεις κλειδιά: μορφή, δομή, ποντιακοί χοροί, χορευτική ταυτότητα, δομική-μορφολογική μέθοδος, τυπολογική μέθοδος, συγκριτική μέθοδος, πολιτιστικός σύλλογος, χορευτικό ρεπερτόριο. "Pontic Dances": Past and Present Structural-Morphological and Typological Approach Vasiliki K. Tyrovola, Ioakeim K. Karepidis, & Dionysios G. Kardaris Department of Physical Education and Sports Sciences, University of Athens, Hellas Abstract A common dancing repertory, that incorporated an unmixed total of dances from the various regions of Pontus, appearing under the general title, "pontic dances", was cultivated by the 1st generation of refugees of Pontus in Greece in the context of refugee’s solidarity and the safeguarding of pontic cultural characteristics. The transfer of this musical-dancing identity of Pontus was attempted by Pontic Associations and dancing groups, while Mr. D. Koutsogiannopoulos attempted to transfer the musical-dancing identity of Pontus in writing for first time in 1966, through a dance notation (kinetography). The aim of this study is to point-out the structural-morphological "alteration" or transformation of dances of Pontus that has occurred within the last 40 years. More specifically, based on the dance notation and the recording of movement of the dances of Pontus that was effected for the first time by D. Koutsogiannopoulos, and with point of reference the Ptol-