http://www.millifolklor.com 5 SΤRΑΤΕJİK BİR KAHRAMAN OLARAK OĞUZ KAĞAN* Oghuz Khagan as a Strategic Hero Prof. Dr. Aynur KOÇAK** Christina ZENGİNOĞLU*** ÖZ Türk kültür tarihi bakımından ayrı bir öneme sahip olan Oğuz Kağan Destanı, yıllarca çeşitli araştırmaların merkezine yerleşir. Ana karakter Oğuz Kağan’ın etrafında şekillenen olayların her biri, kahramanın gücünü ortaya koyacak biçimde verilir. Oğuz Kağan’ın kim olduğu, gerçekten yaşayıp yaşamadığı ise tartışmalıdır. Ancak en yaygın görüş, Hunların büyük hükümdarı Mete Han’ı işaret eder. Asya’da yaşayan bütün Türk boylarını bir yönetim altına toplamayı başaran Mete Han, bilhassa gösterdiği yayılmacı karakteriyle Oğuz Kağan’ı hatırlatır. Bir dünya devleti kurma ülküsü dinamik bir stratejiyle desteklenir. Öyle ki topraklarına toprak katma düşüncesiyle akınlara çıkan Oğuz’un revizyonist politikası aşamalı bir seyir izler. Mevcut incelemeler göz önünde bulundurulduğunda, ulus- lararası ilişkiler disiplininin başat yaklaşımlarından yoksun kaldıkları söylenebilir. Oğuz Kağan’ın farklı açılardan da ele alınabileceği inancı makalenin temel hareket noktası olur. Uygur versiyonunun dikkate alınacağı makalede destan, uluslararası ilişkiler disiplininin temel yaklaşımları bağlamında irdelenir. Çalışmada tekrarlardan kaçınmak adına destanın yeniden yorumlanmasından uzak durulur. Askeri konuşlanış ve savaş tekniklerinin ana kahraman üzerinden saptandığı metinde, güç ve güvenlik olguları yine Oğuz’un tasarıları düzleminde ele alınır. Muhtelif karşılaşmalarına değinirken onu ça- tışmaya götüren sebeplere inilir. İktidar anlayışında dönüşümlerin olup olmadığına ve bunların hangi düzeylere ulaştığına bakılır. Kahramanın azami faydaya endeksli oluşu ve radikal hamleleri kendisini belli yönlerden otokratik bir lidere yaklaştırır. Çocukluk dönemine fazlaca durulmadığı gibi ilerisi için bir savaşçı hazırlandığı sezilir. Kağan olmasından ülkesini paylaştırmasına kadar geçen süreç fetih eksenli okunabilir. Öte yandan savaşın vasiyete evrilmesi devir töreninde netlik kazanır. Gücün tek elde toplanması akabinde yaşlılıkla yönetimin oğullara bırakılması tartışmaya kapalı, mutlak bir ege- menliğin de altını çizer. Bu minvalde, kahramanın savaşçı kimliği kadar hükümdarlık anlayışına da yer vermek istenir. Anahtar Sözcükler Savaş, güvenlik, güç, iktidar, Oğuz Kağan Destanı. ABSTRACT Having a special importance in the Turkish cultural history, the legend of Oghuz Khagan (Oğuz Kağan in Turkish) has been the center of several studies for years. Each of the events that orbit around the main character of Oghuz Khagan is given in a way that reveals the power of the power. It still remains controversial who was Oghuz Khagan and if he actually lived. However, the most common opinion points out the great ruler of the Huns, Mete Khan. Managing to gather all Turkic clans who lived in Asia under his ruling, Mete Khan resemles Oguz Khagan, particularly with his expansionist character. The ideal of establishing a world power is supported by a dynamic strategy. Such that, the revisionist policy of Oghuz who launched raids for annexing new territories follows a gradual course. When available reviews are considered, it seems that they lack dominant approaches of the discipline of international relations. The basic starting point of this article is to evaluate Oghuz Khagan from different perspectives. In this article, the Uighur version of the epic will be considered, and examined within the context of the basic approaches of the discipline of international relations. In order avoid any repetitions, the epic will not be reinterpreted. The power and security phenomena are discussed at level of Oghuz’s intentions where military deployment and war techniques are determined through the main hero. While discussing his several encounters, the reasons leading him to confict are scrutinized. * Geliş tarihi: 13 Nisan 2018 - Kabul tarihi: 15 Eylül 2018 / Koçak, Aynur; Christina Zenginoğlu. “Stratejik Bir Kahraman Olarak Oğuz Kağan” Millî Folklor 119 (Güz 2018): 5-16 ** Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, İstanbul / Türkiye, aynurnazkocak@hotmail.com *** Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Doktora Öğrencisi, İstanbul/Türkiye, zenginoglutina@gmail.com