Nederlands Tijdschrift voor Tandheelkunde 78 119 | februari 2012 Validiteit en betrouwbaarheid van digitale diagnostische metingen op digitale driedimensionale gebitsmodellen M.G. Wiranto, H.E. Tutein Nolthenius, W.J. van der Meer, W.P. Engelbrecht, Y. Ren Onderzoek en wetenschap Digitale driedimensionale gebitsmodellen worden volop gebruikt voor orthodontische diagnostiek. Het doel van dit klinische onderzoek was het bepalen van de validiteit en betrouwbaarheid van digitale diagnostische metingen op digitale driedimensionale gebitsmodellen. Van 10 proefpersonen werden 2 soorten digitale driedimensionale gebitsmodellen en een gipsmodel gemaakt. Digitale metingen van de breedte van de gebitselementen werden vergeleken met fysieke metingen op de gipsmodellen. Alle digitale diagnostische metingen bleken niet significant te verschillen van de fysieke metingen. Wiranto MG, Tutein Nolthenius HE, Meer WJ van der, Engelbrecht WP, Ren Y. Validiteit en betrouwbaarheid van digitale diagnostische metingen op digitale driedimensionale gebitsmodellen Ned Tijdschr Tandheelkd 2012; 119: 78-83 doi: 10.5177/ntvt.2012.02.11175 Inleiding Digitalisering is een onomkeerbare ontwikkeling in de mondzorg. Ook in de orthodontie wordt steeds meer gebruikgemaakt van deze mogelijkheden. Naast digitali- sering van patiëntendossiers en röntgenopnamen worden gebitsmodellen van gips in toenemende mate vervangen door digitale driedimensionale gebitsmodellen. Het gebruik van digitale gebitsmodellen heef een groot aantal voor- delen (Fleming et al, 2011): - digitale gebitsmodellen kunnen direct digitaal worden opgevraagd; - het verrichten van metingen op digitale gebitsmodellen is relatief eenvoudig; - het maken van een digitale set-up is minder arbeids- intensief; - door middel van digitale superimpositie kunnen bewe- gingen van gebitselementen driedimensionaal worden weergegeven en gekwantifceerd; - digitale gebitsmodellen kunnen digitaal worden verzon- den voor overleg en verwijzing; - er bestaat geen risico op beschadiging of verlies van digi- tale gebitsmodellen; - er is geen opslagruimte nodig, zoals voor gipsmodellen. Integratie van digitale driedimensionale gebitsmodellen met andere driedimensionale gegevens, zoals opnamen met cone beam-computertomografe (cone beam-CT) en driedimensionale opnamen van het aangezicht, zal naar verwachting een hoge vlucht gaan nemen. Het is slechts een kwestie van tijd totdat een volledige driedimensionale reconstructie van het orocraniofaciale systeem kan worden gebruikt voor orthodontische diagnostiek (Macchi et al, 2006; Rangel et al, 2008). Van digitale driedimensionale gebitsmodellen kunnen met ‘rapid prototyping’ analoge gebitsmodellen worden gemaakt, bijvoorbeeld als ortho- dontische of prothetische constructies moeten worden ver- vaardigd (Keating et al, 2008; Gosselink, 2010). Momenteel bestaan 3 methoden om digitale drie- dimensionale gebitsmodellen te vervaardigen: 1. laserscan- ning van gipsmodellen, 2. cone beam-computertomografe van alginaatafdrukken of gipsmodellen, 3. directe intra- orale scanning van de dentitie. Nadat de eerste digitale driedimensionale gebitsmodellen in de orthodontie waren geïntroduceerd, is veel onderzoek gedaan naar de validiteit van laserscanning van gipsmodellen voor orthodontische diagnostiek. Zoals bij elke nieuwe methode werd de validi- teit beoordeeld door vergelijking van de metingen met me- tingen op gipsmodellen, de bestaande gouden standaard. De nauwkeurigheid van digitale metingen van de breedte van gebitselementen op gedigitaliseerde gipsmodellen bleek vergelijkbaar met fysieke metingen op gipsmodellen (Santoro et al, 2001; Tomassetti et al, 2001; Quimby et al, 2004; Stevens et al, 2006). Daarnaast is gebleken dat deze modellen ook geschikt zijn voor beoordeling van de Peer Assessment Rating, een methode om de mate van maloc- clusie vast te stellen, en voor de orthodontische analyses die worden toegepast door de American Board of Ortho- dontics (Costalos et al, 2005; Mayers et al, 2005). Door gebruik te maken van een cone beam-computer- tomogram met een hoge resolutie kunnen alginaatafdruk- ken worden gedigitaliseerd tot DigiModel ® -modellen. Deze methode heef als voordeel dat het niet meer nodig is gips- Wat weten we? Digitale driedimensionale gebitsmodellen worden volop gebruikt voor orthodontische diagnostiek. Met een cone beam-computertomografsche scanner kunnen alginaat- afdrukken worden gedigitaliseerd tot digitale driedimen- sionale gebitsmodellen. Wat is nieuw? De toepassing van een intraorale scanner maakt conven- tionele alginaatafdrukken wellicht overbodig. Praktijktoepassing Digitale driedimensionale gebitsmodellen, verkregen met de besproken intraorale scanmethode, lijken tot dusver valide en betrouwbaar genoeg voor orthodontische diagnostische metingen. Onderzoek naar de verschillende intraorale scanmethoden, evenals onderzoek naar de validiteit van onder meer de metingen van de mate van occlusie is noodzakelijk voordat de conventionele alginaat- afdrukken volledig kunnen worden verlaten.