1 Tomasz Goban-Klas usgoban@cyfronet.pl Uniwersytet Jagielloński Kraków Nauki o mediach – baza czy nadbudowa nowych teorii nauk społecznych? Stało się. Po wielu latach zabiegów naukoznawczo-biurokratycznych rozporządzenie z 8 sierpnia 2011 roku Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie obszarów wiedzy, dziedzin nauki i sztuki oraz dyscyplin naukowych, na mocy art. 3 zmienionej Ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym 1 , w dziedzinie nauk społecznych wyodrębniło dziewięć dyscyplin, w tym, aż cztery nowe, a zatem: 1) nauki o bezpieczeństwie, 2) nauki o obronności, 3) nauki o mediach, 4) nauki o polityce, 5) nauki o polityce publicznej, 6) nauki o poznaniu i komunikacji społecznej, 7) pedagogika, 8) psychologia, 9) socjologia. A więc, obecnie pedagogika oraz inne nauki społeczne z nową dyscypliną „nauki o mediach” w jednym stoją domku. Jak się ułożą w nim stosunki? Czy, jak u przysłowiowego Pawła i Gawła, zawiści, która z nich ma być na górze, a która na dole? A jeszcze ważniejsze, gdy pedagogika, jak Paweł, jest spokojna i nie wadzi nikomu, to nauki o mediach zachowują się jak Gaweł, co to „najdziksze wymyślał swawole”. Aby jednak w tej dziedzinie nie było jak u Fredry, a między dyscyplinami istniała harmonia i dobrosąsiedzkie stosunki, oraz – jak to ujmowało hasło Euro 2012 RESPECT, należy dookreślić tożsamość nowego akademickiego pola badań. Byłoby to łatwiejsze, gdyby nie nadal obecny w klasyfikacji naukowy dziwoląg, „nauki o poznaniu i komunikacji społecznej”, dyscyplina powołana w Polsce dwadzieścia lat temu pod nieco inną nazwą „nauki o poznaniu i komunikacji”, a która w języku angielskim ma odmienną i zacną nazwę: kognitywistyka 2 . Mimo wskazanego zawłaszczenia terminu „komunikacja społeczna” przez kognitywistykę w Polsce, w tym tekście będę utrzymywał domyślne dookreślenie nowej dyscypliny, jako „nauki o mediach i komunikacji społecznej”. Dopiero łącznie te dwa człony wskazują na differentia specifica nowej sfery badań traktującej media jako media sui generis oraz media komunikacji społecznej. Takie definiowanie pola badań wszakże wygląda na tautologię – media definiuje jako media! Jednak używam tu słowa „media” w dwóch jego fundamentalnych znaczeniach – media jako praktyki (i instytucje społeczne) oraz media jako instrumenty (środki) obiegu informacji społecznej, inaczej – komunikacji społecznej.