NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Tạp chí KIỂM NGHIỆM VÀ AN TOÀN THỰC PHẨM (Số 3-2019) 3 Tóm tắt Phương pháp định lượng đồng thời một số hoạt chất nhóm acid sialic (N-acetyl neuraminic acid - NANA và N-glycolyl neuraminic acid - NGNA) bằng kỹ thuật sắc ký lỏng khối phổ hai lần (LC-MS/MS) đã được nghiên cứu và khảo sát trên nền mẫu thực phẩm bảo vệ sức khỏe (TPBVSK). Quá trình phân tách được thực hiện với cột C18 (75 mm x 3,9 mm, 2,5 µm) và pha động đẳng dòng gồm acid formic 0,1 %: acetonitrile (80:20, v/v). Các acid sialic trong tự nhiên tồn tại ở dạng liên hợp được thủy phân bằng acid formic 1M ở 80 o C trong 2 giờ trước khi phân tích trên thiết bị LC-MS/MS. Kết quả thẩm định cho thấy phương pháp có độ đặc hiệu và độ chọn lọc tốt, đường chuẩn tuyến tính trong khoảng 0,04 - 4,25 µg/ml, độ lặp lại và độ thu hồi đáp ứng được yêu cầu phân tích theo AOAC. Phương pháp đã được áp dụng để phân tích 45 mẫu TPBVSK trên thị trường. Từ khóa: Acid sialic, N-acetyl neuraminic acid, NANA, N-glycolyl neuraminic acid, NGNA, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, TPBVSK. 1. ĐẶT VẤN ĐỀ Acid sialic là một nhóm gồm khoảng 60 hoạt chất có bản chất đường, là dẫn xuất của neuraminic acid. Các dẫn xuất đã được biết đến như dẫn xuất phosphate hóa, dẫn xuất sulfate hóa hoặc bổ sung thêm nhiều nhóm thế lactyl và acetyl. Acid sialic có mặt tại cơ và dịch thể của tất cả các động vật có xương sống (dịch não tủy, nước bọt, dịch vị, huyết thanh, nước mắt, nước tiểu và sữa), trứng cá và thậm chí trên màng cầu khuẩn gây viêm màng não. Mật độ acid sialic cao nhất được tìm thấy ở hệ thần kinh trung ương, chủ yếu là màng tế bào thần kinh, ước tính cao hơn 20 lần so với mật độ ở màng tế bào thường với chức năng chủ yếu là tăng độ nhạy cảm giữa các tế bào [1], [2]. Mọi cơ thể động vật sống đều có thể sản sinh acid sialic, nhưng không có nghĩa là lượng sialic sinh ra đủ để đáp ứng những nhu cầu tất yếu của cơ thể. Lượng tiêu thụ acid sialic nhiều hay ít phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: đối tượng đặc biệt (trẻ em, phụ nữ mang thai và cho con bú, người già) và trạng thái bệnh lý. Do vậy, sử dụng bổ sung acid sialic thông qua chế độ dinh dưỡng có thể góp phần duy trì lượng acid sialic ổn định cho các chức năng nội sinh quan trọng hoạt động bình thường [3], [4]. Trong hầu hết các loại sản phẩm có nguồn gốc động vật, các acid sialic chủ yếu là hỗn hợp của N-acetyl neuraminic acid (NANA) và N-glycolyl neuraminic acid (NGNA). Tuy NANA và NGNA có mặt ở tất cả các động vật xương sống nhưng riêng NGNA lại không xuất hiện ở cơ thể người do sự mất đoạn gen chuyển hóa từ NANA thành NGNA [4]. XÁC ĐỊNH HÀM LƯỢNG MỘT SỐ ACID SIALIC TRONG THỰC PHẨM BẢO VỆ SỨC KHỎE BẰNG KỸ THUẬT SẮC KÝ LỎNG KHỐI PHỔ HAI LẦN (LC-MS/MS) Nguyễn Thị Hồng Ngọc 1* , Mạc Thị Thanh Hoa 1 , Dương Thị Mai Hoa 1 , Trần Hùng Sơn 1 , Cao Công Khánh 1 , Phạm Thị Thanh Hà 1 , Lê Thị Hồng Hảo 1 1 Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm quốc qua 2 Trường Đại học Dược Hà Nội (Ngày đến tòa soạn: 2/7/2019; Ngày sửa bài sau phản biện: 10/9/2019; Ngày chấp nhận đăng: 18/9/2019) * Điện thoại: 0975565542 Email: hngoc1710@gmail.com