8 A 3/2023 INŻYNIERIA MATERIAŁOWA • MATERIALS ENGINEERING 8 INŻYNIERIA MATERIAŁOWA 3/2023 INŻYNIERIA MATERIAŁOWA • MATERIALS ENGINEERING The aim of the study was to determine the cause of cracking of pipes f 48.3×2.7 mm (S355J2H steel) in the seam weld area during the operation of reducing the diameter of 48.3 mm to 38 mm. Some of these cracks were not visible during macroscopic observations, cracks were revealed only during examinations using a light microscope. During the metallographic tests on the non-etched specimens, no metallurgical defects that could affect the formation and propagation of the observed cracks were found. On the other hand, tests on etched specimens revealed that all the examined pipe sections did not show the microstructure appropriate for a proper high-frequency welding process. The reason for the formation of cracks along the weld line is the incorrect course of the HF welding process, most likely too low temperature of this process. Keywords: HF welding, microstructure, cracking Celem pracy było określenie przyczyny powstawania pęknięć w partii rur f 48,3×2,7 mm (stal S355J2H) w obszarze zgrzewu liniowego w trakcie operacji zmniejszania średnicy z 48,3 mm do 38 mm. Część z tych pęknięć nie była widoczna podczas obserwacji makroskopowych, pęknięcia ujawniono dopiero podczas badań z wykorzystaniem mikroskopu świetlnego. W trakcie badań metalografcznych na zgładach nietrawionych nie stwierdzono występowania wad metalurgicznych mogących mieć wpływ na powstawanie i propagacje obserwowanych pęknięć. Badania na zgładach trawionych ujawniły natomiast, że wszystkie badane odcinki rur nie wykazywały mikrostruktury właściwej dla prawidłowo przeprowadzonego procesu zgrzewania prądami wysokiej częstotliwości. Przyczyną powstawania pęknięć wzdłuż linii zgrzewu był nieprawidłowy przebieg procesu zgrzewania, najprawdopodobniej zbyt niska temperatura tego procesu. Słowa kluczowe: zgrzewanie prądami wysokiej częstotliwości, mikrostruktura, pękanie 1. WPROWADZENIE Wytwarzanie rur stalowych metodą zgrzewania prądami wy- sokiej częstotliwości (HF welding) jest metodą nowoczesną i efek- tywną, wymaga jednak kontroli różnych parametrów mających wpływ na proces zgrzewania, takich jak: jakość kształtowania krawędzi (m.in. równoległość krawędzi zgrzewanej taśmy i ich względne położenie), czynniki elektryczne (częstotliwość prą- du, moc zgrzewania), szybkość przesuwu taśmy, siła ściskania i wielkość spęczenia (różnica między obwodem rury przed i po zgrzewaniu), temperatura zgrzewania i właściwości materiału podstawowego (skład chemiczny, struktura) [1]. Niewłaściwie dobrane parametry zgrzewania powodują powstawanie złączy o niewystarczającej jakości. Podstawowe defekty ujawniane w rurach stalowych zgrzewanych prądami wysokiej częstotliwo- ści wraz z potencjalnymi przyczynami ich powstania przedsta- wiono m.in. w pracach [2–4]. Celem badań przedstawionych w pracy było określenie przy- czyny powstawania pęknięć rur f 48,3×2,7 mm (stal S355J2H) w obszarze zgrzewu liniowego, w trakcie operacji zmniejszania średnicy z 48,3 mm do 38 mm. 2. CZĘŚĆ BADAWCZA 2.1. MATERIAŁY Materiał do badań dostarczono w formie trzech fragmentów rur, które przedstawiono na rys. 1. 2.2. METODYKA Ze wszystkich fragmentów rur (z obszaru o niezmienionej średnicy) pobrano próbki do badań składu chemicznego. Skład chemiczny określono, używając spektrometru iskrowego Foun- dry Master. Obserwacje metalografczne wykonano zarówno na zgładach nietrawionych, jak i trawionych 2-proc. nitalem. Na miejsca obser- wacji metalografcznych wybrano przekrój poprzeczny w części rury o zmniejszonej średnicy, w odległości ok. 10 mm od końca Metallographic analysis of the causes of cracking in the seam weld area of the pipe during shaping Analiza metalografczna przyczyn pękania rury w strefe zgrzewu liniowego podczas kształtowania DOI: 10.15199/28.2023.3.1 Article reviewed. Received: 14.03.2023 r., accepted: 23.05.2023 r. DOROTA TYRAŁA * ORCID: 0000-0003-4460-9945 BOGDAN PAWŁOWSKI ORCID: 0000-0002-3790-9918 Wydział Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej, AGH Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie, al. Mickiewicza 30, 30-059 Kraków *e-mail: dtyrala@agh.edu.pl