Kỷ yếu Hội nghị: Nghiên cứu cơ bản trong “Khoa học Trái đất và Môi trường” DOI: 10.15625/vap.2019.000228 654 TÍCH LŨY HYDROCARBON THƠM ĐA VÒNG (PAHS) TRONG VẸM XANH (PERNA VIRIDIS) Ở KHU VỰC CẦN GIỜ, TP. HCM Hoàng Thị Thanh Thủy 1 , Phạm Thanh Lưu 2 , Từ Thị Cẩm Loan 1 , Đỗ Xuân Huy 3 , Nguyễn Văn Đông 4 , Lê Duy Bảo 4 , Trần Thị Hoàng Yến 2 1 Trường ại học Tài nguyên và Môi trường Tp. HCM, Email: thuyhoang.geo@gmail.com, ttcloan@hcmunre.edu.vn 2 Viện Sinh học nhiệt đới, Email: thanhluupham@gmail.com, tthyen95@gmail.com 3 Viện Môi trường và Tài nguyên, Email: doxuanhuy94@gmail.com 4 Trường ại học Khoa học Tự nhiên TP. HCM, Email: winternguyenvan@gmail.com, leduybao.skj@gmail.com TÓM TẮT Sự tích ly của các hydrocacbon thơm đa vòng trong sinh vật hai mảnh vỏ, đặc biệt trong những loài thủy hải sản làm thức n, đã được rất nhiều nhà khoa học trên thế giới quan tâm. Các động vật hai mảnh vỏ là các chỉ thị sinh học cung cấp thông tin quan trọng để đảm bảo chất lượng môi trường và thực phẩm. Bài báo trình bày kết quả nghiên cứu ban đầu về hàm lượng PAHs tích ly trong một loài động vật hai mảnh tiêu biểu là vẹm xanh (Perna viridis) ở khu vực Cần giờ (TP.HCM). Mặc dù, hàm lượng PAHs trong vẹm xanh còn khá thấp nhưng đã có sự xuất hiện của đồng phân có khả nng gây ung thư nên trong tương lai vẫn rất cần triển khai các chương trình quan trắc thường xuyên. Từ khóa: Hydrocacbon thơm đa vòng, tích ly sinh học, vẹm xanh. 1. GIỚI THIỆU Các hydrocacbon thơm đa vòng (Polycyclic Aromatic Hydrocarbon-PAHs) là các hợp chất hữu cơ chứa C và H, có hai hay nhiều vòng thơm gắn với nhau tạo thành các hợp chất hữu cơ bền. Trong môi trường, có hai nguồn phát thải PAHs chủ yếu là từ quá trình đốt cháy (cháy rừng, đốt nhiên liệu…) và từ xng dầu (tràn dầu, dầu công nghiệp…) (Abdelghani và cs, 2012). Nhóm hợp chất PAHs này đã được nghiên cứu rộng rãi trên thế giới từ những nm 80 của thế kỉ XX do có khả nng gây ung thư (Bleeker và Verbruggen, 2009). Chính vì vậy, sự tích ly của PAHs trong sinh vật hai mảnh vỏ đã được rất nhiều nhà khoa học trên thế giới quan tâm do các thông tin quan trọng để đảm bảo chất lượng môi trường và thực phẩm. ặc biệt là vẹm xanh (Perna viridis) thường được nghiên cứu như chỉ thị sinh học rất hiệu quả trong nghiên cứu tích ly sinh học của PAHs. Cần Giờ là huyện ven biển nằm phía ông Nam thuộc Thành phố Hồ Chi Minh, có bờ biển dài 20 km chạy dài theo hướng ông Nam - Tây Bắc. Cần Giờ không những là nơi khai thác thủy hải sản với sản lượng đáng kể mà còn là nơi có điều kiện thuận lợi để nuôi trồng nhiều loài hải sản có giá trị kinh tế cao như: hàu, nghêu, sò, . Là những loài sinh vật có tập tính n lọc nên cng làm tng cường khả nng tích ly sinh học của các chất ô nhiễm. Do đó mục tiêu của nghiên cứu của đề tài là đánh giá sự tích ly của PAHs trong một số động vật hai mảnh vỏ ở khu vực này. Bài báo này trình bày kết quả nghiên cứu ban đầu về hàm lượng PAHs tích ly trong động vật hai mảnh vỏ tiêu biểu là vẹm xanh và đánh giá rủi ro đến sức khỏe con người khi sử dụng làm thực phẩm. 2. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1. Phƣơng pháp thu mẫu Mẫu vẹm xanh được thu ở bốn vị trí có kí hiệu lần lượt là CG1, CG2, CG3, CG4 tại khu vực Cần Giờ, TP. HCM tại hai thòi điểm là tháng 9 nm 2017 (mùa mưa) và tháng 4 nm 2018 (mùa khô). Tại mỗi vị trí thu từ 5 đến 10 cá thể, mẫu sau khi thu sẽ được rửa sạch bùn tại hiện trường và giữ lạnh ở 4 o C cho đến khi về phòng thí nghiệm.