SADRAZAM KIBRISLI MEHMED EMİN PAŞA’NIN TEFTİŞ RAPORLARI ÇERÇEVESİNDE 19. YÜZYILDA NİŞ VE LESKOFÇA ÇİFTLİKLERİ’NDE MÜLKİYET VE “CEZA HUKUKU” SORUNLARI The Problems of Property and Criminal Law in the Farms of Niş and Leskofça in 19th Century in the Scope of Inspection Reports of Sadrazam Kıbrıslı Mehmed Emin Paşa Fatma Gül KARAGÖZ  ÖZ 19. yüzyılda Tanzimat dönemi boyunca Osmanlı hükümeti taşrada pek çok müfettiş görevlendirmiştir. Müfettişlerin görevlendirilmesinin arka planında farklı sebepler vardır: Gülhane Hatt-ı Hümayunu’nun ilanının hemen akabinde, 1840 yılında, Ahmed Arif Hikmet Bey özellikle toprak rejimi hakkında bilgi toplamak ve halka Tanzimat sürecini anlatmak için Rumeli müfettişi olarak atanmıştır. Arif Hikmet Bey ayrıca halkın şikâyetlerini de dinlemiştir. Bu teftişin amacı yerel düzlemde bilgi toplayarak tarımsal üretimi yeniden düzenlemektir. 1858 yılında Kanunname-i Arazi’nin yürürlüğe girmesinden sonra da teftişler benzer kaygılarla, bazen de dış müdahalenin önlenmesi amacıyla, devam etmiştir. Bu teftişlerden biri de 1860 yılında Sadrazam Kıbrıslı Mehmed Emin Paşa’nın Rumeli’de gerçekleştirdiği teftiştir. Bu süreçte tutulan ve defter haline getirilmiş raporlar, 19. yüzyılın ikinci yarısında Bulgaristan ve Sırbistan’da toprak hukuku sorunları açısından Makalenin Geliş Tarihi: 14.11.2022, Makalenin Kabul Tarihi: 13.03.2023. * Dr. Öğr. Üyesi, Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Tarihi Anabilim Dalı, E-posta: fgkaragoz@gsu.edu.tr, ORCID: 0000-0003-3389-4752. Bu makalede tartışılan konuların bir kısmı 11-15 Temmuz 2022 tarihinde Zagreb’de 15.’si düzenlenen “Uluslararası Osmanlı Ekonomik ve Sosyal Tarihi Kongresi’nde (International Congress of Ottoman Social and Economic History-ICOSEH) “Problems of Honour and Property: How Did Kıbrıslı Mehmed Emin Paşa and His Crew Cope with Local Administrators in Niş in 1860?” başlığıyla sunulmuştur. Makale, konferans sırasında gelen öneri ve eleştiriler değerlendirilerek kaleme alınmıştır.