BAYRAM ALl ÇETINKAYA tJJe'lJri 1' efseji !Jlagat: .!Jlf(gnia7i fTemsilcikr, rr'e{ijkr ve lmparatorlu!;ju'nun üç din, dil ve mensup bir arada içinde Ortaça!;j'da, dönemini Fakat lmparatorlu!;jun yükselme (zirve) dö- nemi , zaman içerisinde duraklama, gerileme dö- nemlerinden geçerek, yerini Yö- netici kadro, Devlet'in son yönelik ve ona bir politika Bundan bu zaman dilimi, çok ve uygulamalara sahne bunda (1839), Isiahat Fer- (1856) ve (1876) dönemlerinin etkisi bü- yüktür. Buna olarak, "en uzun olarak ifade edilen 19. mem- leketimizde "reformcular" ve "gelenekçiler" ara- mücadelenin bir dönem olarak de- Bu bir sonucu olarak 19. tarihi, kültürümüz reformcular ve laikler bir cenahta; gelenekçiler ve öbür ce- nahta yer fikri bir mücadele olarak tasvir edilmektedir. Ancak bu dönemin fikir ve devlet bu gruplardan birinin içine tam olarak yer- problem Bir tarafta Mecelle'yi Ahmet Cevdet (1802-1885), Medeni Kanunu'nun (Code Civi/) ter- cümesini savunan Ali öbür tarafta her ikisini de en- gellemeye yeniden ika- mesine ve böylece fikir Kemal (1840-1888), Ziya (1825-1880), Ali Suavi (1839-1877) taraftan ça- Münif (1828-1894}, Hoca Tahsin (1812-1880) söz konusu olunca, belirtilen dü- gerisinde Dr. , Cumhuriyet Üniversitesi liiihiyat Fakültesi. 1. Türköno, Mümtazer, lstanbul1991 , 42·43. 160 Bayram Ali ÇETiNKAYA* 1. TANZIMAT'A GENEL BIR döneminin {1876-1918} fikri ve felsefi ya- geçmeden önce, (1839) da olsa genel bir görünümünü ortaya koymak gerekmektedir. Tanzimat ile birlikte dönem içinde (1826-1871) Ziya Kemal- yeni ruhu yay- mak, hak ve özgürlüklerini ba- büyük çaba içer isi nde 1908 bu temel' üzerine büyük ölçüde de eseri ol- Bu devirde, eski ruhu eski kültür ku - oldu!;ju gibi ile ka- ve yeni ruhu yeni kültür meydana getirilmesi ile Bundan Tanzimat devrinde. dünyaya hayat felsefeleri ve bi rbirinden iki tip nesil ortaya ve bu iki nesil "yenicilik-eskicilik" mücadelesi de bütün sürüp Tanzimat takip edip anlamaya kendi ve devletlerini içine kurtarmak için ve mutlaka bir bireyin inanan ve gelen her çareye eklektik bir tipidir. dönemin ka r- lle siyasi ile daha gerçekçi kaydederler. Ilk grupta, siyasi eylemden önce mutlaka ay- savunan, bütün gayretlerini bilim ve halka benimsetmeye mü- nevver tipi yer Müfit Hoca Tahsin, bu Ikinci grup. eyleme ge- 2. Birand, Devri Felsefesinin Tanzimat'ta Te- slrterl , Ankara 1955, 57. JOURNAL OF ISLAMIC RESEARCH VOL: 12. NO 2. 1999