Tạp chí Khí tượng Thủy vn 2022, 737, 15-25; doi:10.36335/VNJHM.2022(737).15-25 http://tapchikttv.vn/ Bài báo khoa học Phân tích và đánh giá diễn biến xói lở và bồi tụ ở khu vực tỉnh Quảng Nam bằng ảnh viễn thám và GIS Nguyễn Tiến Thành 1* 1 Khoa Vật lý–Vật lý Kỹ thuật, Trường ại học Khoa học Tự nhiên, HQG–HCM; ntthanh@hcmus.edu.vn *Tác giả liên hệ: ntthanh@hcmus.edu.vn; Tel.: +84–345095349 Ban Biên tập nhận bài: 6/3/2022; Ngày phản biện xong: 8/4/2022; Ngày đng bài: 25/5/2022 Tóm tắt: Rút trích đường bờ dựa trên công nghệ viễn thám kết hợp GIS được đánh giá là một trong số các phương pháp tiếp cận xác định đường bờ biển khá đơn giản nhưng rất hiệu quả trên phạm vi rộng lớn. Bài báo sử dụng ảnh Landsat nm 2000–2021 để rút trích và phân tích diễn biến đường bờ tại khu vực tỉnh Quảng Nam. Kết quả cho thấy đường bờ tỉnh Quảng Nam xảy ra 2 quá trình xói lở và bồi tụ nhưng quá trình xói lở chiếm ưu thế hơn. ặc biệt, khu vực Bắc Cửa ại xói lở chiếm ưu thế hơn dao động khoảng 2,1–14,8 m/nm và mức độ giảm dần qua các nm, khu vực Nam Cửa ại xói–bồi xảy ra xen kẽ qua từng giai đoạn và mức độ cng giảm dần qua các nm, khu vực Duy Hải với Tam Tiến đường bờ tương đối ổn định nhưng xói lở vẫn chiếm ưu thế dao động khoảng 2,6–5,6 m/nm còn bồi tụ dao động khoảng 1,6–4,1 m/nm, ở khu vực Tam Tiến đến Tam hòa xói–bồi xảy ra xen kẽ với mức độ xói lở khoảng 1,6–7,4 m/nm, bồi tụ khoảng 1,4–5,3 m/nm. Nhìn chung, 4 giai đoạn ở cả 4 khu vực từ nm 2000–2021 đường bờ xói lở khoảng 2,4 m/nm, bồi tụ khoảng 2,3 m/nm và dần đạt trang thái cân bằng. Kết quả nghiên cứu có thể đóng góp những thông tin hữu ích cho các cơ quan chức nng của địa phương để có những giải pháp quy hoạch và quản lý vùng ven bờ. Từ khóa: Rút trích đường bờ; GIS; Xói lở; Bồi tụ; Quảng Nam. 1. Mở đầu Quảng Nam là tỉnh thuộc duyên hải Nam Trung Bộ, có 02 thành phố lớn là Hội An và Tam K thuộc dải ven biển, với đường bờ biển dài 80 km (phần trong lục địa) và nhiều cửa sông là nơi có tiềm nng lớn về phát triển du lịch, đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế–xã hội của địa phương và trong khu vực [1]. Trong những nm gần đây, do điều kiện thời tiết cực đoan, nắng hạn kéo dài vào mùa khô, mùa mưa chịu sự tác động của gió mùa ông Bắc, áp thấp nhiệt đới và thường có gió bão, đã tác động mạnh đến vùng ven biển tỉnh Quảng Nam dẫn đến tình trạng xói lở diễn ra rất nghiêm trọng với cường độ ngày càng mạnh hơn, ảnh hưởng đến đời sống và tài sản của người dân vùng ven biển [1]. Do đó, quan trắc diễn biến sự thay đổi đường bờ khu vực Quảng Nam là cần thiết cho công tác quản lý bền vững đường bờ ở khu vực này. Công nghệ theo dõi biến động đường bờ được áp dụng rộng rãi trên thế giới, hiện nay đã có rất nhiều nghiên cứu sử dụng dữ liệu viễn thám để phân loại nước đất từ ảnh vệ tinh đa thời gian kết hợp với thông tin địa lý (GIS), sau đó chồng xếp để nhận dạng và đánh giá biến động đường bờ. Cụ thể, [2] đã sử dụng ảnh Landsat kết hợp với GIS để nghiên cứu sự thay đổi đường bờ ở cửa sông Göksu tử nm 1984–2011. [3] đã rút trích đường bờ từ ảnh vệ tinh đa thời gian (7 ETM+) kết hợp với GIS để nghiên cứu sự thay đổi đường bờ biển Marina từ