TOTBİD Dergisi Türk Ortopedi ve Travmatoloji Birliği Derneği Femur başının asetabulum içinde fizyolojik sınırlarda hareket etmesini engelleyen femoral taraf veya aseta- bular taraf değişiklikleri oluşursa, kalça hareket açık- lığı azalır, eklem kıkırdağı zarar görür ve ağrı oluşur. Sonuçta, yaşam konforu olumsuz yönde etkilenir. Femur başı ve boynu ile ilgili deformiteler, genellikle çocukluk çağında geçirilen Legg-Calvé-Perthes (LCP), femur başı epifiz kayması (FBEK) ve gelişimsel kalça displazisi, kalça septik artriti gibi hastalıkların sekelleri olarak karşımıza çıkar. Erişkin döneminde ise, femur başı avasküler nekrozu, femur başında deformite oluş- ması ile sonuçlanabilir. Femur başında gelişimsel veya kazanılmış olarak oluşan deformite, yerleşim yerine göre, kalça fleksiyon-adduksiyon ve iç rotasyonu ya da kalça ekstansiyon-abduksiyon ve dış rotasyonu hare- ketleri ile “femoro-asetabular sıkışmaya” neden olur. Proksimal femur metafizindeki deformite veya sferik K alça eklemi, omuz eklemi gibi fizyolojik hare- ket açıklıkları oldukça geniş olan bir eklem- dir. Kalça eklem hareketlerinin tam açıklıkta olması; oturma, yürüme, koşma, zıplama, çömelme, merdiven inip çıkma ve bacak bacak üstüne atma gibi gündelik yaşantımızda rutin olarak yapmakta olduğu- muz işlevlerimiz için kaçınılmazdır. Femur başı, çapı 45–56 mm arasında değişebilen bir kürenin yaklaşık 2/3’ü kadar yuvarlıktadır ve hiyalin kıkırdak ile kap- lıdır. Normalde femur boynu ve başı, aksiyel planda femur kondillerine göre 15–20° öne dönüktür (ante- versiyon), asetabulum ise 20–40° kadar antevert ko- numdadır. Sağlıklı bireylerde femur baş/boyun oranı 1,5 kadardır. [1] Normal sınırlarda kalça eklem hareket açıklığı olması için, yukarıda bahsedilen özelliklere ek olarak, sağlıklı bir eklem kıkırdağı, sferik femur başı ve buna uyumlu asetabulum varlığı gereklidir. Femur başı ve boynu rekonstrüksiyonu endikasyonları Indications of femoral head and neck reconstruction Önder Kalenderer, Ali Turgut Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Kliniği, İzmir • İletişim adresi: Doç. Dr. Önder Kalenderer, Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Kliniği, İzmir Tel: 0532 - 297 10 67 e-posta: okalenderer@gmail.com • Geliş tarihi: 23 Ocak 2015 Kabul tarihi: 23 Ocak 2015 Femur başı ve boynu ile ilgili deformiteler, genellikle ço- cukluk çağında geçirilen Legg-Calvé-Perthes, femur başı epifiz kayması, gelişimsel kalça displazisi ve kalça septik artriti gibi hastalıkların sekelleri olarak karşımıza çıkar. Erişkin döneminde ise, femur başı avasküler nekrozu, fe- mur başında deformite oluşması ile sonuçlanabilir. Fizisleri kapanmış, kalça hareketleri tama yakın olan, asetabulum kıkırdak dejenerasyonu olmayan, ağrı yakın- ması fazla olan, femur baş-boyun oranı artmış ve eklem hareketini engelleyen lezyonu olan ve rehabilitasyona uyum kapasitesi yüksek olan hastalar, femur baş-boyun rekonstrüksiyonu için uygun olan hastalardır. Anahtar sözcükler: femur başı; epifiz; femur baş-boyun yeniden şekillendirmesi; Legg-Calvé-Perthes hastalığı Femoral head and neck deformities of the hip joint are usually seen as a sequale of diseases in childhood such as Legg-Calvé-Perthes, slipped capital femoral epiphysis, de- velopmental dysplasia of the hip and septic arthritis. On the other hand, avascular necrosis of the femoral head can result in formation of deformity in adulthood. The patients are eligible for the femoral head and neck reconstruction if; physis are closed, range of motion of hip movements are close to full, there is no or mini- mally cartilage degeneration of the acetabulum, hip joint is painful, femoral head-neck ratio is increased, there is a lesion which prevents motion and the patient has capacity to adapt him/herself to the rehabilitation programme. Key words: femoral head; epiphysis; femoral head-neck reconstruction; Legg-Calvé-Perthes disease TOTBİD Dergisi 2015; 14:44–47 doi: 10.14292/totbid.dergisi.2015.05 DERLEME