Osmanlı Bilimi Araştırmaları Studies in Ottoman Science Osmanlı Bilimi Araştırmaları 24, 2 (2023): 841-876 DOI: 10.26650/oba.1265335 Araştırma Makalesi / Research Article Tıbb-ı Cedîd Ne Kadar Yenidir? Osmanlı Tıbbında Yenilik Tartışmaları ve Yeninin Mahiyeti (1650-1750) How New is New Medicine (Tıbb-ı Cedîd)? Debates on Novelty in Ottoman Medicine and the Nature of the New (1650-1750) Mustakim Arıcı 1 , Esra Aksoy 2 1 Prof. Dr. İstanbul Medeniyet Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Felsefe Bölümü, İstanbul, Türkiye 2 Dr. Öğr. Üyesi, Amasya Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Tıp Tarihi ve Etik Anabilim Dalı, Amasya, Türkiye ORCID: M.A. 0000-0002-3021-3571; E.A. 0000-0003-4332-0576 Sorumlu yazar/Corresponding author: Mustakim Arıcı, İstanbul Medeniyet Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Felsefe Bölümü, İstanbul, Türkiye E-posta/E-mail: mustakimarici@gmail.com Başvuru/Submitted: 14.03.2023 Revizyon Talebi/Revision Requested: 28.03.2023 Son Revizyon/Last Revision Received: 18.04.2023 Kabul/Accepted: 03.05.2023 Atıf/Citation: Arici, Mustakim ve Esra Aksoy. “Tıbb-ı Cedîd Ne Kadar Yenidir? Osmanlı Tıbbında Yenilik Tartışmaları ve Yeninin Mahiyeti (1650-1750)” Osmanlı Bilimi Araştırmaları 24, 2 (2023): 841-876. https://doi.org/10.26650/oba.1265335 ÖZ Osmanlı’da birçok alanda köklü dönüşümlerin yaşandığı on yedinci yüzyılda ortaya çıkan tıp literatürü ve gelişmeler, Osmanlı tıbbının on dokuzuncu yüzyılın sonuna kadarki serüvenine ışık tutar mahiyettedir. Bu geçiş evresinin anlaşılmasında “yeni” kavramı ve “yeni” olarak adlandırılan olgular merkezi bir role sahiptir. “Yeni”, tikel olarak birçok şeye sıfat olan terimler ve tasavvurlar öbeğine karşılık gelmektedir. “Yeni” bu belirleyici, tanımlayıcı rolünün yanında tümel olarak da bir zihniyete tekabül etmektedir. Ne var ki birçok söylemin üzerine bina edilen bu tasavvurun modern araştırmalarda tikel ve tümel boyutlarıyla sorgulandığını, tahlile konu edildiğini söylemek zordur. Bu makalede “yeni”nin özellikle tümel, yani zihniyet anlamında bütünüyle nevzuhur bir şey olmadığını, kadim paradigmayla ilişkisini ve kadim’in genişleme çabası olarak görüldüğünü ifade ettik. Çalışmamız 1650- 1750 yılları arasındaki tıp literatüründe “yeni”nin mahiyetini sorgulama, ilgili zihniyeti çözümleme iddiasında olup genel bir çerçeve çizme ve bu çerçeveyi tamamlayacak makalelerle tikel problemlere uygulama motivasyonuyla yazılmıştır. Anahtar sözcükler: Cedid, Tıbb-ı Cedid, Osmanlı Tıbbı, İatrokimya, Paracelsusçuluk, Crolius, Sennert, Salih Bin Nasrullah İbn Sellûm, Hayâtîzâde Mustafa Feyzi ABSTRACT The 17 th century was a period characterized by profound transformations in various areas of the Ottoman Empire, and the medical literature and developments that emerged at that time offer an insight into the journey of Ottoman medicine until the end of the 19 th century. In understanding this transitional çerçe period, the concept of the new and the phenomena it encompasses play a central role. In addition to its defining and descriptive functions, new as a term also corresponds to a mentality as being universal. However, this concept, which forms the basis of many discourses, has not been thoroughly examined and analyzed in modern research with regard to its particular and universal dimensions. This article stated the new to not be something completely new, especially in the universal sense of mentality and its relationship with the old paradigm, but to be seen as an attempt to expand the ancient paradigm. This study aims to question the nature of the new in the medical literature between 1650-1750, to analyze the associated mentality, and to establish a general framework applicable to specific issues through complementary articles. Keywords: New, New Medicine, Ottoman Medicine, Iatrochemistry, Paracelsianism, Oswald Crollius, Daniel Sennert, Salih Bin Nasrullah Ibn Sallūm, Hayātīzāde Mustafa Feyzi This work is licensed under Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License