Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi / The Journal of International Social Research Cilt: 10 Sayı: 54 Yıl: 2017 Volume: 10 Issue: 54 Year: 2017 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 http://dx.doi.org/10.17719/jisr.20175434651 ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT PERSPEKTİFİNDE İKTİSADİ MİLLİYETÇİLİĞİN KAVRAMSAL ANALİZİ CONCEPTUAL ANALYSIS OF ECONOMIC NATIONALISM IN THE PERSPECTIVE OF INTERNATIONAL POLITICAL ECONOMY Kemal ERKİŞİ1* Öz 16. Yüzyıldan günümüze kadar iktisadi milliyetçiliğin; Merkantilizm, Korumacılık, Alman Ekolü, Devletçilik, Yeni Merkantilizm veya Yeni Korumacılık gibi farklı şekilde adlandırıldıkları ve tarihsel süreç içerisinde iktisadi veya siyasi sistematik bir teoriden ziyade bir dizi kavram, tema veya duruş şeklinde açığa çıktığı görülmektedir. Uluslararası Politik İktisat alanında iktisadi milliyetçiliğe tarihsel süreç içerisinde atfedilen farklı anlamlar nedeniyle, bilimsel literatürde analitik kavramı netlik kazanamadığı gibi yeterli akademik ilgi de görmemiştir. Bu çalışmada iktisadi milliyetçilik kavramına atfedilen anlamlar, tarihsel süreç içerisinde iktisadi- politik veçhesiyle incelenerek sentez bir tanıma ulaşılmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: İktisadi Milliyetçilik, Uluslararası Politik Ekonomi, İktisat Politikası. Abstract From the 16th century until today, historically, the concept of economic nationalism is differently named as Mercantilism, Protectionism, the German Historical School, new-Mercantilism and it seems to be a series of concepts, themes, or postures rather than an economic or political theory. The analytic concept of economic nationalism in the field of international political economics has not been clarified and has not received sufficient academic interest because of its different meanings attributed historically. In this study, the meaning attributed to the concept of economic nationalism has been examined by economic and political means and a synthesis has been tried to be reached. Keywords: Economic Nationalism, International Political Economy, Economic Policy. Giriş Uluslararası politik iktisat veya diğer bir ifadesi ile uluslararası ekonomi politik, ekonomi ile politikanın birbirinden tam olarak ayrılmasının mümkün olmadığı temel fikrine dayanır. Uluslararası ekonomi politik; bireyler, devlet içindeki guruplar, devletler, uluslararası örgütler, sivil toplum kuruluşları, ulusötesi şirketler de dâhil olmak üzere, değişik aktörler tarafından güç kullanımını ifade eden siyasi boyutunun yanı sıra, kıt kaynakların veya servetin bireyler, gruplar ve ulus-devletler arasında nasıl dağıldığını inceleyen ve dolayısıyla iktisadi boyutu da olan multidispliner bir alandır (Balaam ve Dillman, 2015: 32-33). İktisadi milliyetçilik ise uluslararası ekonomi politiğin üç ideolojisinden birisidir. 2 Uluslararası politik iktisat alanında iktisadi milliyetçiliğin geçmişi 16-17. yüzyıllara kadar dayansa da, analitik kavramını netleştirmek için yeterli akademik çaba sarf edilmediği görülmektedir. Heilperin’in belirttiği gibi, bu kavram, muhtevası net olmamakla birlikte, özellikle savaş yıllarında 20. yüzyıl biliminde ilk defa yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır (Heilperin 1960: 17). İktisadi milliyetçilik kavramı, genellikle liberal iktisatçılar tarafından, ekonomi ve kalkınmanın liberal tanımıyla uyuşmayan, karşı oldukları korumacı politikaları tanımlamak için kullanıldığından soyut kalmıştır (Koffman, 1990: 18). İktisadi milliyetçiliğin entelektüel kökenleri veya bugüne bakan bir tanımı aranıyorsa öncelikle ve özellikle merkantilistlerin görüşlerinin incelenmesi gerekmektedir (Braudel, 1992: 53). Bu nedenle çalışmamızda, tarihsel süreç içerisinde farklı isimlilerle tezahür eden iktisadi milliyetçiliğin gelişiminde önemli katkıları olan düşünürlerin görüşlerini iktisadi-politik açıdan inceleyerek nihayetinde sentez bir tanıma ulaşılması amaçlanmaktadır. İktisadi Milliyetçilik Kavramsal Analizi İktisadi milliyetçiliğin açık bir tanımı aranıyorsa, 19. Yüzyılın en önemli ve önde gelen iktisadi milliyetçisi Friedrich List’in geliştirdiği düşünce okulu ve 1844’de yazdığı “The National System of Political Economy” (Politik İktisadın Ulusal Sistemi) adlı eserini incelemek gerekir. List 20. yüzyıl boyunca “bebek * Yrd. Doç. Dr., İstanbul Gelişim Üniversitesi, İİSBF, Ekonomi ve Finans Bölümü Öğretim Üyesi, kerkisi@gelisim.edu.tr 2 Bu üç ideoloji, literatürde Liberalizm, Marksizim ve İktisadi Milliyetçiliğin felsefi varyantı olan Realizm olarak görülmektedir.