BILDUNGSROMAN OLARAK F. S. FITZGERALD’IN THIS SIDE OF PARADISE ADLI ROMANI Bülent Cercis TANRITANIR * Akın ELEMAN* • Özet: İlk defa Alman yazar Johann Wolfgang von Goethe tarafından 1794 yılında yazılan Wilhelm Meister’s Lehrjahre adlı romanla ortaya çıkan Bildungsroman türü, genç bir ‘erkek’ kahramanın ahlaki, psikolojik ve entelektüel gelişiminden ibarettir. Geleneksel romandan keskin bir şekilde ayrılan Bildungsroman, ‘Çıraklık Modeli’ adı verilen bir model sayesinde henüz olgunlaşmamış kahramanının içsel gelişimini aşama aşama gözler önüne sermeyi amaçlar. Bu makaleyle amaçlanan, F. Scott Fitzgerald’ın ilk romanı olan ve çoğunlukla tematik açıdan incelenen This Side of Paradise’ın Bildungsroman tekniği bakımından incelenmesidir. Anahtar Kelimeler: Bildungsroman, F. S. Fitzgerald, This Side Of Paradise I. Bildungsroman’a Genel Bir Bakış Kökeni Alman edebiyatına dayanan bir yazınsal tür olan Bildungsroman sözcük anlamıyla genç bir erkeğin, bazen de genç bir kızın, çocukluktan yetişkinlik dönemine kadar geçirdiği gelişim evrelerini inceleyen bir tür gelişim romanıdır. Webster’s College Sözlüğü Bildungsroman’ı, roman başkişisinin ahlaki eğitimi ve psikolojik gelişimi ile ilgilenen bir roman türü olarak tanımlar (Merriam-Webster Online Dictionary 2006). Jerome Buckley’e göre Bildung Almanca’da; “portre, resim, şekil ve biçim, anlamlarına gelmektedir.” (Buckley 13–14) Bütün bu sözcükler aslında bir gelişimi; gelişim de insanın yaratılışı olarak değerlendirilebileceği için bir ‘yaradılışı’ ifade etmektedir. ‘Roman’ ise yalın anlamıyla Türkçe’deki ‘roman’ anlamına gelir. Bildungsroman terimi Goethe’nin Wilhelm Meisters Lehrjahre adlı romanının bir tanımı olarak ortaya çıkmıştır. Bu yapıt, 1794 ve 1796 yılları arasında basılmış olan ilk Bildungsroman örneğidir. ‘Lehrjahre’ kelimesi Almanca’dan dilimize ‘çıraklık yılları’ olarak çevrilebilir. ‘Çıraklık’ birçok bakımdan eğitim ve iş ile eş anlamlıdır. Tıpkı bir çırak gibi Bildungsroman başkarakteri de, hem dış dünyada hem de kendi içinde bir öğrenme ve gelişim evresi geçirir. Marianne Hirsh Bildungsroman’ı ‘Picaresque Novel’ ve ‘Confessional Novel’ ile karşılaştırır ve “bu iki yazım biçiminin aksine, Bildungsroman’ın kişinin kendi içinde ‘gelişme’ ve ‘uyum’a olan inanç üzerine kurulu olduğu sonucunu çıkarır.” (Kester 7) Bildungsroman sadece ‘eğitim’ kavramının teknik * Yrd.Doç.Dr., Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, İngiliz Dili ve Edebiyatı ABD. * • Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İngiliz Dili ve Edebiyatı ABD Yüksek Lisans Öğrencisi.