marifetname 10/1 (Haziran 2023), 151-185 | Araştırma Makalesi marifetname | ISSN: 2757-752X Kuzey Afrika İbâdiyye’sinde Kelâmî Düşünce* Dr. Öğr. Üyesi. Mahmoud Benras | ORCID: 0000-0002-1731-8387 | benrasmahmoud@yahoo.fr Giresun Üniversitesi, İslami İlimler Fakültesi, Temel İslam Bilimleri, Arap Dili ve Belâgatı Ana Bilim Dalı, Giresun, Türkiye ROR ID: https://ror.org/05szaq822 Öz İbâdiyye, köken itibariyle ilk İslâm mezheplerinden olup günümüze kadar varlığını koruyabilen az sayıdaki İslam mezheplerinden biridir. İbâdiyye mezhebi günümüzde Umman Sultanlığı, Kuzey Afrika ve Tanzanya gibi farklı bölgelerde yaşam alanı bulmaktadır. Ancak İbâdîler ile ilgili yapılan araştırmalar diğer mevcut ve mensubu kalmamış fırkalara nazaran daha az sayıdadır. İbâdiyye, hicri birinci yüzyıla kadar dayanan ve bü- yük fitne olayları diye bilinen hadiseden sonra ortaya çıkan bir gruptur. Bu grup ilk dönemde Hâricîlerin ya- nında yer alırken zamanla siyasi ve düşünce yapısı itibariyle onlardan ayrılmıştır. Hâricîler erken dönemden itibaren tarih sahnesinden silinmelerine rağmen İbâdîler bugüne kadar varlıklarını sürdürmeyi başarmışlardır. Fakat birçok araştırmacı, İbâdîlerin hâlâ Hâricîlerin bir kolu olarak varlıklarını sürdürdüklerini düşünmekte- dir. Bu makalede Kuzey Afrika İbâdîlerinin kelâmi düşünceleri ele alınmıştır. İbâdîler genel olarak Hâricîlerden siyasi ve ideolojik olarak ayrılmışlardır. Özel olarak Kuzey Afrika İbâdîleri, Hâricîlerden ve ay- nı zamanda genel İbâdîlerden farklılıklarıyla ayırt edilmektedir. Bu farklılıkların özlerini anlayabilmek için arkasında duran ve yol gösteren düşünceyi tespit etmek gerekir. Anahtar Kelimeler: Kelam, Kuzey Afrika, Hâricîler, İbâdîlik, Kelamî Düşünce. Atıf Bilgisi: Benras, Mahmoud. “Kuzey Afrika İbâdiyye’sinde Kelâmî Düşünce”. Marifetname 10/1 (Haziran 2023), 151-185. https://doi.org/ 10.47425/marifetname.vi.1267600 Geliş Tarihi 19.03.2023 Kabul Tarihi 01.06.2023 Yayım Tarihi 30.06.2023 Değerlendirme İki Dış Hakem / Çift Taraflı Körleme Etik Beyan *Bu çalışma Ramazan Yıldırım danışmanlığında 18.05.2022 tarihinde sun- duğumuz “Kuzey Afrika İbadîliği ve İmâmet Düşüncesi” doktora tezi esas alınarak hazırlanmıştır. Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur. (Mah- moud Benras) Benzerlik Taraması Yapıldı – iThenticate Etik Bildirim marifetmaneetikbildirim@gmail.com Çıkar Çatışması Çıkar çatışması beyan edilmemiştir. Finansman Bu araştırmayı desteklemek için dış fon kullanılmamıştır. Telif Hakkı & Lisans Yazarlar dergide yayınlanan çalışmalarının telif hakkına sahiptirler ve ça- lışmaları CC BY-NC 4.0 lisansı altında yayımlanmaktadır.