D Vitamininin Çeșitli Hastalıklardaki Nadir Kullanım Alanları The Area of Usage of the Vitamin D in Different Diseases and Unknown Benefits Aysun Genç 1 , Duygu Gülmez Sevim 2 , Aslı Tok Özen 3 , Gülden Yılmaz 4 1 Ankara Üniversitesi Haymana Meslek Yüksekokulu, Terapi ve Rehabilitasyon Bölümü, Fizyoterapi Programı, Ankara, Türkiye 2 2 Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi, Göz Hastalıkları Anabilim Dalı, Kayseri, Türkiye 3 Ankara Üniversitesi Haymana Meslek Yüksekokulu, Sağlık ve Bakım Hizmetleri Bölümü, Yaşlı Bakımı Programı, Ankara, Türkiye 4 Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, Ankara, Türkiye D vitamini, serum kalsiyum ve fosfor düzeylerini, emilim ve metabolizma üzerinden etkileyerek düzenler. D vitamini reseptörlerinin vücudun birçok doku ve hücresinde tespit edilmesiyle, klasik olmayan etkileri araștırılmaya bașlanmıștır. Hiperkalsemik etkilerinin ortaya çıkmadığı dozlarda verilen vitamin ile diabetes mellitus, multipl skleroz, amyotrofik lateral skleroz, meta- bolik sendrom gibi birçok hastalıkta elde edilen umut veren sonuçlar mevcuttur. Bununla be- raber hangi hastalara ve risk faktörü olanlara hangi dozlarda önerileceği konusu belirsizdir. Bu derlememizde rutin kullanım alanları dıșında D vitamini uygulamaları ve elde edilen sonuçları ayrı ayrı ele alınarak derlenmiștir. Anahtar Sözcükler: D Vitamini, Kanser, Göz Hastalıkları, Nörolojik hastalıklar, İnfeksiyon Hastalıkları Vitamin D regulates the serum calcium and phosphorus levels by effecting absorption and metabolism of these minerals. Since determining the vitamin D reseptors are expressed in many tissue and cells, non-clasical effects of vitamin D was begun to be investigated. Promising results with non-hypercalcemic doses of vitamin D are available in many diseases such as diabetes mellitus, multiple sclerosis, amyotrophic lateral sclerosis and metabolic syndrome. Additionally the patient selection, risk factors and doses of the vitamin are uncertain. We aimed to review non-routine usages of vitamin D and obtained results. Key Words: Vitamin D, Cancer, Eye Diseases, Neurologic Diseases, Infection Disease D vitamini, mineral dengesinde görevli bir bileşiktir. Serum kalsiyum ve fos- for düzeylerini, bu minerallerin meta- bolizma ve emilimini etkileyerek dü- zenler. Hedef organları böbrekler, in- ce barsaklar ile kemiktir ve bu organ- lardaki etkiler aktif formu olan kalsit- riol tarafından ortaya konulur. D vi- tamini eksikliğinde klasik olarak ço- cuklarda rikets hastalığı, erişkinlerde ise osteoporoz izlenir (1). Klasik olarak D vitamini eksikliği, güneş ışınlarına zayıf maruziyet, malabsorb- siyon, fenitoin ve fenobarbital gibi çeşitli medikasyonlara bağlı artmış ka- tabolizma ve infantlarda D vitami- ninden fakir anne sütü ile beslenme sonucunda oluşmaktadır. Klinik genel olarak sessiz olmakla birlikte, erişkin- lerde kronik kas ağrıları ile belirti ve- rebilir. D vitamini yetmezliğinin teda- visi ve tedavi süresi hastanın yaşına, altta yatan nedene göre değişkenlik gösterir. (2,3). Son zamanlarda D vitamininin klasik olmayan etkilerinin araştırıldığı yayın- lar ardı ardına bildirilmektedir. Bu ça- lışmalar sayesinde D vitaminin aktif formu olan kolekalsiferol (vitamin D3) reseptörü insan vücudunun bir- çok doku ve hücresinde tespit edil- miştir. Kanser, otoimmun hastalıklar, diabetes mellitus (DM) gibi bazı has- talıklarla D vitamini arasındaki ilişki- ler hakkında birçok hipotez ortaya konulmuştur (2). Ayrıca doğuştan ve kazanılmış immünitedeki etkileri çalı- şılmıştır. Bu çalışmalarda genel olarak kalsitriolün gen düzeyinde aktivite ar- tışına neden olduğu öne sürülmüştür (4). Aynı zamanda vitamin D eksikliği ile multipl skleroz (MS), ateroskleroz ve inflamatuar barsak hastalığı gelişi- mi arasındaki ilişki ortaya konulmuş- tur (2). Biz bu yazımızda D vitamini- nin rutin kullanım alanları dışındaki uygulamalarını ve sonuçlarını ayrı ayrı ele alarak derlemeyi amaçladık. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası 2015, 68 (2) DOI: 10.1501/Tıpfak_000000890 DAHİLİ TIP BİLİMLERİ/ MEDICAL SCIENCES Araștırma Makalesi/ Research Article Geliș tarihi : 12.06.2015  Kabul tarihi: 30.06.2015 İletișim Yrd. Doç. Dr. Aysun Genç Tel: 652 38 20 E-posta: draysung@yahoo.com Ankara Üniversitesi Haymana Meslek Yüksekokulu Fizyote- rapi Programı Öğretim Üyesi Yenimahalle Ankara Caddesi Haymana/Ankara