©2019 PSJ Tom XV Numer 2 178 Agnieszka Golczyńska-Grondas Uniwersytet Łódzki Wywiady biografczne z osobami ze środowisk wykluczenia społecznego – refeksja nad wybranymi problemami metodologicznymi i etycznymi DOI: http://dx.doi.org/10.18778/1733-8069.15.2.10 Agnieszka Golczyńska-Grondas, socjolożka, pracownica Katedry Socjologii Kultury w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Łódzkiego. W swoich pracach podejmuje przede wszystkim problematykę wykluczenia społecznego, organi- zacji pomocowych i helping professions analizowanych z wy- korzystaniem metod jakościowych, w szczególności metody biografcznej. Autorka książek: Mężczyźni z enklaw biedy. Rekon- strukcja pełnionych ról społecznych (Absolwent 2004), Wychowało nas państwo. Rzecz o tożsamości dorosłych wychowanków placówek opiekuńczo-wychowawczych (Nomos 2014), Chybotliwa łódź. Losy wychowanków placówek opiekuńczo-wychowawczych. Analiza socjo- logiczna (Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 2016). Adres kontaktowy: Katedra Socjologii Kultury, Instytut Socjologii, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny UŁ ul. Rewolucji 1905 r. nr 41, 90-214 Łódź e-mail: agnieszka.grondas@uni.lodz.pl Abstrakt Słowa kluczowe Artykuł traktuje o problemach metodologicznych i etycznych, jakie naukowcy napotkać mogą w ba- daniach biografcznych realizowanych z udziałem osób ze zbiorowości zagrożonych marginalizacją. Autorka odnosi się w tekście do własnych doświadczeń związanych z realizacją projektów dotyczących przede wszystkim problematyki ubóstwa i wykluczenia społecznego, uznając, że otwarta dyskusja nad metodologią i etyką badań społecznych sprzyja zarówno doskonaleniu procedur, jak i komforto- wi zarówno uczestników badań, jak i badaczy. W zakresie problemów metodologicznych w artykule uwzględniono kwestie: konstruowania próby badawczej, w tym przepisów dotyczących ochrony da- nych osobowych, roli gatekeepers i problemów z dostępnością narratorów, problemów wynikających z różnic strukturalnych między uczestnikami badań a badaczami, a także kompetencji interpersonal- nych oraz metodologicznych badaczy. W drugiej części artykułu podjęto kwestie problemów etycz- nych: świadomej zgody, ingerencji w życie narratorów oraz oczekiwań aktorów indywidualnych i in- stytucjonalnych uczestniczących w badaniach. W zakończeniu autorka rozważa możliwość wprowa- dzenia superwizji dla osób prowadzących wywiady narracyjne i biografczne. metoda biografczna, wywiad narracyjny, marginalizacja, wykluczenie społeczne, dylematy metodo- logiczne, dylematy etyczne