Turkish Studies Social Sciences Volume 13/18, Summer 2018, p. 1323-1342 DOI Number: http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.14089 ISSN: 1308-2140, ANKARA-TURKEY Research Article / Araştırma Makalesi Article Info/Makale Bilgisi  Received/Geliş: Eylül 2018 Accepted/Kabul: Eylül 2018  Referees/Hakemler: Prof. Dr. Murat YILDIZ - Doç. Dr. Miraç Burak GÖNÜLTAŞ This article was checked by iThenticate. TOPLUMSAL DEĞİŞİM SÜRECİNDE ENGELLİLER Vehbi ÜNAL * ÖZET Toplumsal değişme; toplumun yapısında, toplumsal ilişkilerde ve kurumlarda meydana gelen değişmeye denir. Bu bağlamda engelliler de bu değişimden etkilenen dezavantajlı kesimlerden biridir. Temel tezimiz, tarihî süreç içerisinde toplumsal değişimle birlikte engellilere farklı dönemlerde yaklaşımın/bakışın değiştiğidir. Tarihi süreç içerisinde engellilere yaklaşım, bölgeden bölgeye, inançtan inanca farklılık gösterse de bir genelleme yapacak olursak engellilere bakışın üç farklı aşamada bir değişim olduğu görülecektir. Birincisi, geleneksel toplumdan modern topluma geçişle birlikte paradigma ya da zihniyet değişimidir. Her değişim öncelikle insanın zihin dünyasında fikrî planda gerçekleşmektedir. Rönesans, reform ve aydınlanma süreci ile birlikte insanların zihin dünyalarında ve yaşam tarzında ciddi kırılmalar meydana gelmiştir. İnsanın Tanrı’ya, insana ve doğaya bakışı değişmiştir. Tanrı merkezli bir evren, dünya ve insan anlayışından insan merkezli bir evren ve dünya anlayışına eksen kayması ya da paradigma değişimi insanın beden algısını değiştirmiştir. Zihniyet değişiminin bir diğer nedeni ise kartezyen düalizmidir. İkincisi, ekonomik yapıdaki değişimdir. Tarım toplumunda engelliler toplumsal yaşamın içerisinde olup güçlerinin yettiği oranda üretimin içerisinde yer almakta ve hayatı diğer insanlarla paylaşmaktaydılar. Sanayi toplumunda ise engellilerin üretimin hız ve şekline güç yetirememesinden dolayı üretimin dışında kaldıklarını ve kendi köşelerine çekildiklerini görmekteyiz. Postmodern toplumda ise engelliler, sağlık ve teknolojideki gelişmelerle birlikte hayata uyum sağlama konusunda yeni imkânlara kavuşurken diğer taraftan kapitalist sistem “top modeller”, “fit bedenler” üreterek bunların dışında kalanları gizli kurbanlar olarak dışlamış ve aynı zamanda engellileri tüketimin bir nesnesi konumuna düşürmüştür. * Doç. Dr., Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Hizmet Bölümü, El-mek: vehbiunal@gmail.com