Cilt: 13 Sayı: 70 Nisan 2020 & Volume: 13 Issue: 70 April 2020 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 Doi Number: http://dx.doi.org/10.17719/jisr.2020.4078 ZAMAN VE ANLATI: İKTİDAR İLİŞKİLERİ, ETKİLEŞİM  TIME AND NARRATIVE: POWER RELATIONS, INTERACTION Birsel SAĞIROĞLU** Öz Bu makalede, anlatıda zamanın konumlanma biçimi dönemsel farklılıklar esas alınarak gözler önüne serilmiştir. Zaman konulu çalışmalar incelenmiş ve bu çalışmaların bir kısmında kavramın izleksel ya da sosyolojik bağlamda, diğer kısmında ise anlatıbilimde konumlanma biçimi bağlamında ele alındığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla iktidar ilişkilerinin zaman algısına etkisine, bunun anlatıya yansıma şekline bütüncül bakan çalışmaların olmaması makaleyi ayrıcalıklı kılmıştır. Çalışmada, zaman kavramının sosyo-kültürel arka planla ilişkisi ele alınmış, ardından anlatıda ne şekilde konumlandığı eklektik bir yaklaşımla ve ana hatlarıyla açığa çıkarılmaya çalışılmıştır. Makalenin ilk başlığında sözlü kültürde anlatı-zaman ilişkisi, ikinci başlığında modern kültürde anlatı-zaman ilişkisi incelenmiştir. Buna göre dönemlere özgü bir zaman algısının olduğu ve bu zamanın anlatı yapısını da etkilediği tespit edilmiştir. Sözlü kültürün döngüye dayalı zamanı, metinde tekrarlı yapıları; modern kültürün dış gerçekliğe bağlı, hız odaklı zamanı özellikle on dokuzuncu yüzyıl anlatısında kronolojik zamanı açığa çıkarmıştır. Modern çağa duyulan şüphe, göreceli zamanın kabulüyle birlikte metnin kronolojisi sarsılmış, bildik yapılar terk edilmiştir. Alt başlıklarda bu ilişkiler noktasında kapsayıcı sonuçlara ulaşılmaya çalışılmış, zaman ve anlatının iktidar ilişkileriyle etkileşimi gözler önüne serilmiştir. Anahtar Kelimeler: Zaman, İktidar İlişkileri, Sözlü Kültür, Modern Kültür, Anlatı. Abstract In this article, the positioning of time in the narrative is revealed based on periodic differences. Studies on time were examined and it was found that some of these studies dealt with the concept in the context of positioning in the contextual or sociological context, and in the other, in the context of positioning in narratology. Therefore, the absence of studies that look at the effect of power relations on time perception and how this is reflected in the narrative made the article privileged. In the study, the relation of the concept of time with the socio-cultural background is discussed, and then how it is positioned in the narrative is tried to be revealed with an eclectic approach and outlines. In the first title of the article, the narration-time relationship in oral culture, in the second title, the narrative- time relationship in modern culture were examined. Accordingly, it was determined that there is a time perception specific to the periods and this time also affects the narrative structure. The cycle-based time of oral culture, its repetitive structures in the text, and the speed-oriented time of modern culture based on external reality revealed chronological time, especially in the nineteenth-century narrative. With the suspicion of the modern age and the acceptance of relative time, the chronology of the text has been shaken and the familiar structures have been abandoned. In the subtitles, comprehensive results were tried to be reached in these relations points, and the interaction of time and narrative with the relations of power was revealed. Keywords: Time, Power Relation, Verbal Culture, Modern Culture, Narration.  Bu makale, “Türk Romanında Zaman” başlıklı doktora tezinden yararlanılarak hazırlanmıştır. ** Dr., MEB, birselsagiroglu@gmail.com.