Zalotka większa Leucorrhinia pectoralis (CHARPENTIER, 1825) (Odonata: Libellulidae) w województwie śląskim w latach 20022012 Yellow-spotted Whiteface Leucorrhinia pectoralis (CHARPENTIER, 1825) (Odonata: Libellulidae) in the Silesian Province in the years 2002–2012 Alicja MISZTA 1 , Piotr CUBER 2 , Ale DOLN 3 , Jakub LIBERSKI 4 1 Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska, ul. Św. Huberta 35, 40–543 Katowice; e-mail: a.miszta@cdpgs.katowice.pl 2 Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach, Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej, Zakład Parazytologii, ul. Jedności 8, 41-200 Sosnowiec; e-mail: piotrc@op.pl 3 Katedra biologie a ekologie, PřF Ostravské Univerzity v Ostravě, Chittussiho 10, 710 00 Slezská Ostrava, Česká republika; e-mail: ales.dolny@osu.cz 4 41-407 Imielin, skr. poczt. 4; e-mail: jakub_liberski@gazeta.pl Wstęp Zalotka większa Leucorrhinia pecto- ralis jest gatunkiem chronionym w Pol- sce (Rozporządzenie… 2011), jednak nie znajduje się na krajowej liście gatunków zagrożonych (BERNARD i in. 2009). Szcze- gólne zainteresowanie L. pectoralis wynika z faktu, że znajduje się ona na liście ga- tunków priorytetowych dla europejskiego programu ochrony siedlisk „Natura 2000” (Konwencja… 1979 – załącznik nr II, Dy- rektywa… 1992 – załączniki nr II i IV). Z tego powodu miejsca jej występowania są interesujące nie tylko dla przyrodników, ale również dla administracji zarządzającej określonymi obszarami. Obecnie mija 10. rok inwentaryzacji wa- żek prowadzonej na różnych stanowiskach w województwie śląskim. W tym czasie ze- brano wystarczająco dużo informacji, aby przeprowadzić pierwszą ocenę stanu popu- lacji i stopnia zagrożenia L. pectoralis oraz stanu siedlisk, które wybiera do zasiedlania w województwie cechującym się obecnoś- cią dużego regionu uprzemysłowionego w centrum, a na północy i południu obsza- rami rolniczymi, ale równocześnie mającego jeden z wyższych wskaźników lesistości w Polsce. Zbiorowiska leśne zajmują około 37,5% powierzchni województwa (PARUSEL 2011). Mogliśmy również porównać nasze dane z danymi historycznymi podanymi przez PRFFERA (1918), SAWKIEWICZA i ŻAKA (1966), zbiorami zachowanymi w Muzeum Górnośląskim w Bytomiu oraz z analizą występowania L. pectoralis w latach 2001– 2010 na siedliskach antropogenicznych ob- szaru górniczego w czeskiej części Górnego Śląska (DOLN 2001; DOLN, HARABI 2004; DOLN i in. 2007; HARABI, DOLN 2012). Obszar badań jest interesujący także z powodów zoogeogra?cznych, ponieważ Śląsk leży na skraju południowym zwar- tego obszaru występowania L. pectoralis w Europie. Już w Czechach, na Słowacji i dalej na południe areał gatunku nie jest ciągły. W Turcji i na Bałkanach jest to je- dyny gatunek zalotki i występuje tam bar- dzo lokalnie. Na dużym obszarze Francji wyraźnie zanikł (DIJKSTRA 2006). Z tego względu wszelkie informacje na temat siedlisk L. pectoralis, jej rozmieszczenia i trendów zmian populacji, mają znaczenie ponadregionalne.