Archeologie in Vlaanderen II - 1992, 237-246 Archeologisch onderzoek op het "Speelhof" te Borgloon (prov. Limburg) Werner Wouters met bijdragen van Anton Ervynck & Frieda Sorber deelte van Droog Haspengouw. De stad is gelegen op het massief van Borgloon, dat een hoogte bereikt tot 131 m en zich meer dan 30 m boven de schiervlakte ten zuiden van de lijn Heks, Bommershoven, Jesseren en Piringen verheft. Het geologisch substraat van het mas- sief van Borgloon omvat voornamelijk ter- tiaire zanden uit het Rupeliaan, waarop tijdens het pleistoceen niveo-eolische leem is afgezet. Tijdens het Holoceen is deze leem weggeërodeerd en als colluvium afge- zet in de depressies rondom 2 . Deze getuigeheuvel domineert de vruchtbare schiervlakte en ligt aan het kruis- punt van de antieke banen Tongeren-Tie- nen en Trier-Nijmegen over Hasselt. Deze geologische en verkeerstechnische factoren hebben ongetwijfeld bijgedragen tot de bloei van Borgloon in de middeleeuwen 3 . 2 Historische achtergrond. Het graafschap Loon duikt vanaf de 11de eeuw in de historische bronnen op en blijft één van de belangrijkste machtsfac- toren tot en met de eerste helft van de 14de eeuw. Het grondgebied ervan viel jjrosso modo samen met de grenzen van de huidige provincie Limburg. Over het ontstaan van het graafschap Loon bestaan in hoofdzaak twee theorieën. Een oudere theorie stelt dat het graafschap ontstaan is door een hergroepering van de 1 Sittmtuknart naar het primitief kadaster, met motte (1), voorhof met Sint- Odulfuskerk (2), de markt- plaats (3) en de aandui- ding van de sleuf (4). Cadastral map from the early 19th century, with motte (I), bailey with church of St. Odulphus(2),market(3)and location of the trench (4). Herinrichtings- en verfraaiingswerken op het Speelhof te Borgloon vormden de aanleiding tot een beperkt kontroleonder- zoek in de historische kern van de stad. De korte campagne ving aan op 1 juli 1991 en werd afgesloten op 13 september van het- zelfde jaar. De positieve rol van het stads- bestuur van Borgloon wensen wij hier te benadrukken, door wiens toelating en tech- nische ondersteuning de opgraving mede werd mogelijk gemaakt. 1 Textielmuseum Vrie- selhof,2520 Ranst-Oelegem. 2 Baeyens 1959, 10-12. 3 Gerits 1989, 49. 1 Geografische achtergrond Landschappelijk bevindt Borgloon zich in de Leemstreek, in het noordelijk ge- 237