Tılfarlıoğlu, M. (2020). Hecrî Divânı’nda Şahsiyetler, Asia Minor Studies, Cilt 8 Sayı 2, 518-531, Gönderim tarihi: 27-05-2020, Kabul tarihi: 10-07-2020. Araştırma Makalesi. Hecrî Divânı’nda Şahsiyetler Figures in the Divân of the Hecrî Musa TILFARLIOĞLU * Öz Klasik Türk şiirinin beslendiği kaynaklar arasında insan önemli bir yere sahiptir. Özellikle geçmişte yaşayıp toplumlar üzerinde iyi veya kötü özellikleriyle iz bırakmış devlet adamları, âlimler, şairler, filozoflar, mitolojik ve efsanevi şahsiyetler, din ve tasavvuf büyükleri klasik Türk şiiri içerisinde şairler tarafından sıkça kullanılmışlardır. Bu çalışmada 16. yüzyılda yaşamış âlim şairlerinden olan Hecrî’nin şiirlerinde yer vermiş olduğu şahsiyetler incelenerek şairin bu şahsiyetlere şiirlerinde nasıl yer verdiği ve bunların kıssalarından nasıl faydalandığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Klasik Türk Şiiri, şahsiyetler, Hecrî. Abstract Among the sources of classical Turkish poetry, human has an important place. In particular, statesmen, scholars, poets, philosophers and mythological and legendary figures who lived in the past and left traces on societies with good or bad traits, elders of religion and mysticism were frequently used by poets in classical Turkish poetry. In this study, Hecrî, one of the scholar poets who lived in the 16th century has included in his poems are examined and it is tried to find out how the poet uses these personalities in his poems and how they benefit from their stories. Keywords: Classical Turkish poetry, figures, Hecrî. Giriş Divân şiiri yararlandığı kaynaklar açısından kendine has şekil ve içerik özellikleriyle yüzyıllar boyu devam eden bir geleneğin mahsulüdür. İnsanlık tarihinin en büyük ve en köklü milletleri arasında yer alan Türkler, Araplar ve Farsların asırlar sonucunda oluşturmuş oldukları bilgi, kültür, estetik ve felsefî birikimlerinin mefhumlar ve mazmunlar yoluyla yansıması olan bu edebiyat, beslenmiş olduğu kaynaklar hasebiyle son derece zengindir (Yekbaş, 2010, 281). Bu nedenle divan şairlerinin eserlerini her yönüyle incelemek kültürümüze doğrudan hizmet etmektir. Divan şiirinin en önemli kaynakları ve malzemeleri arasında yer alan insan; tarihî ve efsanevî şahıslar olarak divan şairleri tarafından meydana getirilen manzum ve mensur eserler içerisinde oldukça fazla yer almaktadır. Tarihte yaşamış ve yaşadığı kültürlerde iz bırakmış devlet adamları, âlimler, filozoflar, şairler, din ve tasavvuf büyükleri ve efsanevî kahramanlar, divan şairinin en önemli kaynakları arasında ilk sırada yerini almaktadır. Divan şiirinin şahıslar dünyası içerisinde sadece Türk, Arap, Fars kökenli şahıslar kendine yer bulmaz. Yunan, Mısır, Ermeni ve Moğol kültür ve tarihinde kendisine yer bulmuş birçok şahsiyet, divan şairlerinin şiirlerinde kendilerine yer bulmuşlardır (Yekbaş, 2010, 283). Divan edebiyatı içerisinde verilen manzum ve mensur eserlerdeki şahıs dünyasının zenginliğinin farklı sebepleri bulunmaktadır. Bu sebepler arasında yer alan tarihi ve kültürel zenginliklerin incelenmesi divan şiirinin şahıs kadrosunun çeşitliliğinin ve zenginliğinin daha iyi anlaşılmasına olanak sağlayacaktır. Türkler yaşamış oldukları coğrafyalarda büyük medeniyetler meydana getirmişlerdir. Özellikle Müslüman olduktan sonra yurt edindikleri Anadolu coğrafyasında Arap ve Fars kültüründen etkilendikleri görülmektedir. Bu iki milletin kültüründen etkilenen Divan edebiyatı özellikle Fars edebiyatından etkilenmiştir. Ancak bu etkilenme sadece şekil ve hayal sistemi ile sınırlı kalmamış Farsların İslamlaşmış mitolojisinden de şairlerin imparatorluğun şartları dâhilinde etkilendiği görülmektedir (Tanpınar, 1988, 4). Ancak Türk kültürü ve edebiyatının arka planına bakıldığında sadece İran değil Arap, Çin, Hint, Yunan kültürlerinin de etkisi olduğu görülmektedir (Tökel, 2000, 97). * Dr. Öğr. Üyesi, Gümüşhane Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Türk Dili Ve Edebiyati Bölümü, Eski Türk Edebiyati Anabilim Dalı, musa_edebiyat@hotmail.com.