http://dx.doi.org/10.7163/PrzG.2016.1.3 PRZEGLĄD GEOGRAFICZNY 2016, 88, 1, s. 53-74 Sezonowa struktura odpływu rzecznego w środkowej Polsce i jej zmiany w wieloleciu w świetle krzywych sumowych i terminów połowy odpływu Seasonality to river outflow in Central Poland and its variability over a multiannual period revealed by mass diagram curves and half-outflow terms PAWEŁ JOKIEL Katedra Hydrologii i Gospodarki Wodnej, Uniwersytet Łódzki 90-139 Łódź, Narutowicza 88; joker@geo.uni.lodz.pl Zarys treści. Opracowanie zawiera analizę i ocenę krzywych sumowych i zmienności termi- nów połowy odpływu (TPO j ) wykonaną dla 14 zlewni z obszaru środkowej Polski. Biorąc pod uwagę ustroje wybranych rzek, ich przepływy charakterystyczne, jak też fizycznogeograficzne uwarun- kowania odpływu, wybrana grupa zlewni nadaje się do zbadania rodzaju oraz oceny ilości i jakości informacji hydrologicznej zawartej w analizowanych charakterystykach. Do badań wykorzystano serie codziennych przepływów rzek pochodzące z drugiej połowy XX wieku. Obliczono przeciętne, względne krzywe sumowe odpływu dla poszczególnych zlewni oraz krzywą sumową o charakterze krzywej regionalnej. Uchwycono związek między kształtem i liczbą punktów przegięcia krzywej a ustrojem rzeki. Terminy połowy odpływu dla poszczególnych zlewni i lat uzyskano metodą za- proponowaną w pracy A. Bartnika i P. Jokiela (2005). Zbadano rozkłady TPO j , wartości średnie, zmienność wieloletnią i zróżnicowanie przestrzenne. Dokonano analizy ekstremów posługując się odpowiednio dobranymi kwantylami rozkładu. Stwierdzono kilka prawidłowości w zróżnicowaniu przestrzennym TPO j oraz jego zmienności wieloletniej. Udokumentowano fakt, że w świetle stoso- wanej miary, w drugiej połowie XX w. sezonowa struktura odpływu rzecznego cechowała się pogodo- wo uwarunkowanymi fluktuacjami, bez trwałej tendencji wieloletniej. W świetle przeprowadzonych analiz, termin połowy odpływu może być prostą miarą, szybko wskazującą na klimatycznie lub antropogenicznie uwarunkowane zmiany sezonowej struktury odpływu. Słowa kluczowe: odpływ rzeczny, krzywa sumowa, termin połowy odpływu, środkowa Polska. Założenia i metody analiz W prezentowanej ni żej pracy postawiono sobie dwa cele. Po pierwsze, pod- jęto próbę zastosowania przeciętnej krzywej sumowej odpływu do identyfikacji i analiz ustroju wodnego rzek oraz oceny jego ewentualnych zmian w czasie, a także do wykrywania pojawiających się podobieństw i różnic wewnątrzregio- Przegląd Geograficzny, 2016, 88, 1, s. 53-74