Turkiye Klinikleri J Sports Sci. 2021;13(3):442-51
442
İnsanoğlunun tahmin edilmesi güç derinliklere
soluk tutarak daldığı serbest dalış (apnea) sporunun
tarihi çok eskilere dayanmaktadır. İnsanların geçimini
sürdürmek amacıyla su altı avcılığı ile başlayan ser-
best dalış, su altı avcılığının çok ötesine geçip günü-
müzde sınırlarını keşfetmek isteyen bir grup serbest
dalıcı tarafından farklı bir boyut kazanmıştır. Su al-
tında limitlerini zorlayan ve inanması güç derinlik-
lere inmeyi başaran dalgıçlar, basınç altında vücudun
hasar görmesini engelleyen çok farklı bazı fizyolojik
Serbest Dalış Fizyolojisi ve Rekorlarının Sistematik İncelemesi
Systematic Review of Freediving Physiology and Records
Yavuz ASLAN
a
, Ayşe Sena YUMBUL KARDAŞ
b
, Akın Savaş TOKLU
c
a
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Sultan Abdülhamid Han Eğitim ve Araştırma Hastanesi,
Sualtı Hekimliği ve Hiperbarik Tıp ABD, İstanbul, TÜRKİYE
b
Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi, Sualtı Hekimliği ve Hiperbarik Tıp Kliniği, İstanbul, TÜRKİYE
c
İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi, Sualtı Hekimliği ve Hiperbarik Tıp ABD, İstanbul, TÜRKİYE
ÖZET Amaç: Bu derlemede, serbest dalıştaki fizyolojik adaptasyon me-
kanizmalarını, serbest dalış disiplinlerini ve günümüzde bu disiplinlere ait
dünya rekorlarını kapsamlı olarak derlemek amaçlanmıştır. Gereç ve
Yöntemler: Fransa’da 1992 yılında kurulan Uluslararası Serbest Dalış
Geliştirme Birliği [The International Association of Free Diving Deve-
lopment (Association Internationale pour le Développement de l’Apnée
“AIDA”)], dünyada serbest dalış konusunda söz sahibi olan en önemli
kurumlardan biridir. AIDA serbest dalış rekorlarının tanınmasını, yarış-
maların organize edilmesini ve serbest dalış eğitim standartlarının belir-
lenmesini düzenlemektedir. Dünya Sualtı Etkinlikleri Konfederasyonu
[World Underwater Activities Confederation (Confédération Mondiale
des Activités Subaquatiques “CMAS”)] bünyesinde de aynı disiplinleri
içeren organizasyonlar ve serbest dalış yarışmaları yapılmaktadır. Veriler,
ilgili kurumların en güncel bilgileri, literatür ve kitaplardan taranarak top-
lanmıştır. Bulgular: Serbest dalışta vücudun artan basınca karşı oluştur-
duğu en önemli adaptif cevabı memeli dalış refleksidir. Bradikardi,
periferik vazokonstriksiyon ve periferden merkeze kan transferinden olu-
şan adaptasyonları içerir. 1949 yılında ilk kırılan rekor 30 m iken günü-
müzde rekorlar 200 m derinliklere ulaşmıştır. Serbest dalışta bu rekorların
kırılmasında, dalış fizyolojisiyle ilgili bilgilerin artması, antrenman tek-
niklerindeki gelişmeler ve teknolojik gelişmelerin kullanıldığı donanım-
lar önemli rol oynar. Sonuç: Serbest dalışta antrenmanlar, soluksuz kalma
ve oksijensizliğe tahammül ile anaerobik ortamda çalışma süresini ve
kapasiteyi artırmayı hedefler. Sonuç olarak, prensipte iyi bir serbest da-
lıcı olmak kişinin vücuduna çok düşük seviyede oksijen ile çalışmayı öğ-
retebilmesi anlamına gelmektedir.
Anahtar Kelimeler: Serbest dalış; apnea; dünya rekorları;
dünya sualtı etkinlikleri konfederasyonu;
uluslararası serbest dalış geliştirme birliği;
adaptif mekanizmalar; antrenman
ABSTRACT Objective: In this compilation, we aimed to compile
the physiological adaptation mechanisms in free diving, free diving dis-
ciplines and today's world records belonging to these disciplines.
Material and Methods: The International Association of Free Diving
Development [Association Internationale pour le Développement de
l’Apnée (AIDA)], established in 1992 in France, is one of the most im-
portant organizations that have a say in free diving in the world. AIDA
regulates the recognition of free diving records, the organization of
competitions and the setting of free diving training standards. Organi-
zations involving the same disciplines and free diving competitions are
held within the body of World Underwater Activities Confederation
[Confédération Mondiale des Activités Subaquatiques (CMAS)]. The
data were collected by scanning the most up-to-date information of the
relevant institutions, literature and books. Results: The most important
adaptive response of the body against increasing pressure in free div-
ing is the mammalian diving reflex. It includes adaptations consisting
of bradycardia, peripheral vasoconstriction, and blood transfer from the
periphery to the center. While the first record was broken in 1949, it
was 30 meters, today the records have reached 200 meters depths. In-
creasing knowledge on diving physiology, developments in training
techniques and equipment using technological developments play an
important role in breaking these records in free diving. Conclusion:
Training in free diving aims to increase working time and capacity in
anaerobic environment by tolerating breathlessness and lack of oxy-
gen. As a result, being a good free diver in principle means being able
to teach one's body to work with very low levels of oxygen.
Keywords: Free diving; apnea; world records;
world underwater activities confederation;
international association of free diving development;
adaptive mechanisms; training
ORİJİNAL ARAŞTIRMA ORIGINAL RESEARCH
DOI: 10.5336/sportsci.2021-82074
Correspondence: Yavuz ASLAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Sultan Abdülhamid Han Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Sualtı Hekimliği ve Hiperbarik Tıp ABD, İstanbul, TÜRKİYE/TURKEY
E-mail: yavuzaslan.md@gmail.com
Peer review under responsibility of Turkiye Klinikleri Journal of Sports Sciences.
Received: 04 Feb 2021 Received in revised form: 29 Jun 2021 Accepted: 12 Jul 2021 Available online: 16 Aug 2021
2146-8885 / Copyright © 2021 by Türkiye Klinikleri. This is an open
access article under the CC BY-NC-ND license (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/).
Türkiye Klinikleri Spor Bilimleri Dergisi
Turkiye Klinikleri Journal of Sports Sciences