GÖÇMEN EDEBİYATI KAPSAMINDA FİKRET BOYACI’NIN DERT ORTAĞI: HATIRA DEFTERİ 1 FİKRET BOYACI’S CONFIDANT IN THE CONTEXT OF MIGRATION LITERATURE: DIARY Assoc. Prof. Süreyya İLKILIÇ 1 1 Turkish–German University – Faculty of Cultural and Social Sciences – Cultural and Communication Sciences, İstanbul/Türkiye ORCİD: 0000-0003-1856-5272 Özet 30 Ekim 1961 tarihinde Almanya ile Türkiye arasında imzalanan İşgücü Sözleşmesi kapsamında Türkiye’den Almanya’ya başlamış olan göç, altmış yıldan fazla süreyi geride bıraktı. Belirli bir süre çalıştıktan sonra ülkelerine geri dönmeleri planlanan işçiler, planlananın aksine Almanya’da kalarak Almanya’nın ekonomik, siyasi ve sosyal hayatında belirleyici bir rol oynadılar. Artık söz konusu işçilerin üçüncü ve dördüncü kuşaktan üyeleri Almanya’da pek çok önemli pozisyonda yer alarak Almanya için önemli kilit isim konumunda bulunmaktadırlar. 1960’larda başlayan göç sonrasında, göçmenlerin hem farklı nedenlerle terk ettikleri yakınlarını ve memleketlerine olan hasretlerini ele aldıkları hem de yeni geldikleri yerde karşılaştıkları sorunlarını dile getirdikleri bir edebiyat türü ortaya çıktı. Başlangıçta Göçmen Edebiyatı / Misafir İşçi Edebiyatı / Yabancı Edebiyatı şeklinde farklı şekillerde adlandırılan bu Edebiyat, zaman içinde isim, yapı, dil ve içerik bakımından birçok değişikliğe uğradı. Birinci kuşak yazarlar henüz Almanca dilini bilmedikleri için Türkçe olarak kaleme aldıkları eserlerinde daha çok vatan hasretini, yabancılığı, zor ve kötü çalışma ortamını işlerken, dil problemi kalmayan ikinci ve üçüncü kuşak yazarların, Almanca yazdıkları eserlerinde daha çok kimlik sorunları ve yabancı düşmanlığı ön plana çıkmaktadır. Bu çalışmada 1969 yılında İşçi Anlaşması kapsamında Almanya’ya işçi olarak giden Fikret Boyacı’nın hatıra defteri Almanya’daki Göçmen Edebiyatı kapsamında ele alınacaktır. Fikret Boyacı’nın hatıra defteri, defterdeki kendi tabiriyle dert ortağı, ölümünden sonra ailesi tarafından bulunmuştur. Günlük şeklinde yazılmış olan defterde yazarın kendi yazdığı şiirleri, anıları ve günlük yaşantısında karşılaştığı olaylar yer almaktadır. Fikret Bey’in eserinin daha önce hiçbir yerde yayınlanmamış olması ve ilk olarak bu çalışmada yer alması araştırma için ayrı bir önem taşımaktadır. Anahtar kelimeler: İşgücü Sözleşmesi, Almanya’ya İşçi Göçü, Göçmen Edebiyatı, Misafir İşçi Edebiyatı Abstract More than sixty years of the migration from Turkey to Germany that began with the Recruitment Agreement signed between Germany and Turkey on 30 October 1961 have passed. Against all expectations, the workers expected to turn back after a certain time to their homeland stayed in Germany and played (are still playing) a decisive role in Germany’s economic, political and social life. Nowadays, the third and forth generation of the workers occupied important positions and became key actors for Germany. After the migration that began in the 1960s a genre of literature evolved wherein migrants dealt with their relatives 1 Bu çalışmada Fikret Boyacı’nın ölümünden sonra bulunan hatıra defterinden birkaç metin üzerinde durulmaktadır. Bu metinlerin araştırılmasına ve yayınlanmasına izin veren Boyacı’nın ailesine teşekkürü borç bilirim. Boyacı’nın metinleri başka hiçbir yerde yayınlanmamış olup bu çalışma bu kapsamda ilk olma niteliğindedir. 42 www.zeugmakongresi.org Gaziantep, Türkiye 9th INTERNATIONAL ZEUGMA CONFERENCE ON SCIENTIFIC RESEARCH