Ekim / October 2023; (59): 55-74 e-ISSN 2458-9071 Doi: 10.21563/sutad.1378236 Yayıncı / Published by: Selçuk Üniversitesi /Selçuk University Araştırma Makalesi / Research Article Ulus-Devletin Anadolu’ya Taşınmasında Demiryolları Railways in the Transport of The Nation-State to Anatolia Ahmet İLYAS * Öz Osmanlı Devleti’nin demiryolu ile buluşması XIX. yüzyılın ortalarıdır. Öncelikli alan olarak ticari anlamda kullanılan demiryolu hatları, II. Abdülhamit’in askeri ve devlet gücünün yansıtılması amacıyla kullanılmıştır. Birinci Dünya Savaşı’nda ise demiryolları hatları savaşta, askeri teçhizat ve ordunun taşınmasında önemli bir rolü vardır. Geç Osmanlı ve Erken Cumhuriyet Dönemi’nde ise demiryolu bir anlamda ulus-devletin inşa sürecinin başat noktalardan biri haline gelmiştir. Milli Mücadelede hem askeri üstünlük hem de propaganda olarak kullanılan demiryolu, Cumhuriyet idaresinin kurulmasıyla birlikte en çok önem verilen alan olmuştur. Bu çalışma ulus-devlet inşa paradigmasında demiryolunun hangi amaçlarla kullanıldığının ve işlevselliğinin hangi noktada olduğunu yansıtmak amacıyla hazırlanmıştır. Çalışmada Osmanlı’nın demiryolu politikasının temeli ve Cumhuriyet Dönemi’nde dönüşmesine yer verilmiştir. Cumhuriyet Dönemi demiryolu politikasından yola çıkılarak ulus-devlet inşa sürecinde demiryolu ağının ne denli önemli olduğu da örneklerle ifade edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca Cumhuriyet mekân ideolojisinin diğer Anadolu şehirlere taşınmasında demiryolu ağının önemine değinilmiştir. Merkez kentlerinin çevresindeki kentlere olan etkisinin demiryolu sayesinde kazanılan ekonomi, nüfus ve sosyo-kültürel kazanımlarda bu çalışmada yer almaktadır. Anahtar Kelimeler: Ulus, Devlet, Demiryolu, Cumhuriyet, Osmanlı Devleti. Abstract The meeting of the Ottoman Empire with the railway is in the middle of the XIX. century. The railway lines, which were used commercially as a priority area, were used to reflect the military and state power of the II. Abdulhamit. In the First World War, railway lines played an important role in the war, in the transport of military equipment and the army. In the Late Ottoman and Early Republican Periods, the railway, in a sense, became one of the main points of the nation-state building process. The railway, which was used as both military superiority and propaganda in the National Struggle, became the most important area with the establishment of the Republic administration. This study has been prepared in order to reflect for what purposes the railway is used and at what point its functionality is in the nation-state building paradigm. In the study, the foundation of the Ottoman * Doç. Dr. Harran Üniversitesi, Fen- Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü, ahmetilyas@hotmail.com ORCID: 0000-0001-9578-9160 Urfa / TÜRKİYE * Assoc. Prof. Dr. Harran University, Faculty of Arts and Sciences, Department of History ahmetilyas@hotmail.com ORCID: 0000-0001-9578-9160 Urfa / TÜRKİYE Başvuru/Submitted: 11/11/2022 Kabul/Accepted: 15/05/2023