Atatürk Üniv. Ziraat Fak. Derg., 43 (1): 1-5, 2012 J. of Agricultural Faculty of Atatürk Univ., 43 (1): 1-5, 2012 ISSN : 1300-9036 Ara ştırma Makalesi/Research Article Ergin Drosophila’nın Ömür Uzunluğunda Kronik Zeralenon Alımına Bağlı Olarak Toksisitenin Uyarılması Halit KIZILET 1 Handan UYSAL 2 1 Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 25240 Erzurum 2 Atatürk Üniversitesi, Fen Fakültesi, Biyoloji Bölümü, 25240 Erzurum (hauysal@atauni.edu.tr) Geliş Tarihi : 12.04.2012 Kabul Tarihi : 04.05.2012 ÖZET : Mikotoksinler doğada birçok bitki türünde ve toprakta gelişebilen, geniş bir yayılım alanına sahip toksigenik mantar türleri tarafından üretilen toksik maddelerdir. Zeralenon (ZEN) Fusarium roseum ve Fusarium moniliforme gibi mantar türlerinin doğal olarak ürettikleri bir mikotoksindir. ZEN özellikle ekmek yapımında kullanılan arpa, yulaf, buğday, pirinç gibi dünyanın pek çok yerinde yeti şen tahıllarda bulunan ısıya dayanıklı bir mikotoksin çeşididir. Bu çalışmada, kronik olarak uygulanan ZEN’in ergin Drosophila melanogaster’in ömür uzunluğu üzerine etkisi araştırılmıştır. Dimetil sülfoksit (DMSO) ile çözülerek farklı konsantrasyonlarda (0.4, 0.7, 1.3, 2.0 ve 3.0µM) hazırlanan ZEN’in etkisi, oluşturulan kontrol, kontrol+DMSO ve uygulama grupları ile D. melanogaster’in dişi ve erkek popülasyonlar ında ayrı ayrı çalışılmıştır. Kontrol grubunda maksimum ömür uzunlu ğu dişilerde 76, erkeklerde 74 gün olarak tespit edilirken, ZEN uygulama gruplarında en yüksek ömür uzunluğu dişi ve erkek bireylerde sırasıyla 68 ve 66 gün olarak belirlenmiştir. Dişi ve erkek popülasyonlarında ZEN konsantrasyonunun artışına bağlı olarak ortalama ömür uzunluğunun kontrol grubuna göre kısaldığı ve artan ZEN konsantrasyonu ile uygulama gruplarına ait maksimum ömür uzunluğu arasında negatif ilişki (♀♀ için R=0.432 ve ♂♂ için R=0.396) olduğu tespit edilmiştir (P<0.05). Anahtar kelimeler: Zeralenon, Drosophila melanogaster, Ömür uzunluğu Induced Toxicity with Intake Chronic Zearalenone on the Life Span of Adult Drosophila ABSTRACT : Mycotoxins are toxic substances that are produced by fungal species. These fungi can be found in a wide variety of plants and soil types. Toxigenic fungi are thought to be ubiquitous in the environment. Zearalenone (ZEN) is mycotoxin, naturally produced by the fungus Fusarium roseum and by some isolates of Fusarium moniliforme. ZEN is heat-stable and is found worldwide in a number of cereal crops, such as maize, barley, oats, wheat, rice, and sorghum and also in bread. In this study, the effects of chronically ZEN on the longevity of adult Drosophila melanogaster were investigated. ZEN was dissolved dimethyl sulfoxide (DMSO). The effects of different concentrations of ZEN (0.4, 0.7, 1.3, 2.0 and 3.0µM), control and control+DMSO groups were separately administered one by one to female and male populations of D. melanogaster. In the control group, the maximum life span was determined to be 76 days for ♀♀, 74 days for ♂♂. The maximum life span for application groups among the adult populations of D. melanogaster subjected to ZEN were observed to be 68-66 days for ♀♀ and for ♂♂ respectively. It was determined that the mean life span of the female and male D. melanogaster populations decreased with increasing concentrations of ZEN in comparison to the control. These values indicate a negative correlation (R=0.432 for ♀♀ and R=0.396 for ♂♂) between the maximum life span of the application groups and changing ZEN concentrations (P<0.05). Keywords: Zearalenone, Drosophila melanogaster, Life span GİRİŞ Mikotoksinler, üretimi ve depolanması uygun şartlarda yapılamayan yem, yem hammaddeleri ve besinlerde kontaminasyona sebep olan mantarlar tarafından salgılanan sekonder toksik metabolitlerdir (Diaz, 2006; Krska vd., 2008). Fusarium, Penicillium ve Aspergillus cinslerine ait çeşitli türler, mikotoksin üreten mantarlardan en önemlileridir (Scudamore ve Livesey, 1998). Bu mantarlar aflatoksin, diasetoksisirpenol, T-2 toksini ve zeralenon (ZEN) gibi birçok mikotoksini üretebilmektedirler. Bu mikotoksinlerden birisi olan ZEN, dünyanın her iklim bölgesinde bulunabilen ve bir çeşit küf mantarı olan Fusarium’un metabolitidir. Fermentasyon östrojenik madde (FES) veya F-2 toksini olarak da isimlendirilmektedir. Bu küf metaboliti direk bir toksin olmaktan çok hormon benzeri kimyasal yapı gösterir. ZEN funguslar tarafından üretildiği bilinen bitkisel östrojen olup, bu özelliği ile ticari bir öneme sahiptir (Janssen vd., 1997). Özellikle mısır ve domates gibi pek çok bitkide çeşitli hastalıklar yapabilmektedir (Kuiper- Goodman vd., 1987). Ayrıca tahılların, yem ve yem hammaddelerinin 24-27ºC’de ve rutubetli ortamlarda depolanması ZEN sentezini teşvik etmektedir. ZEN son derece dayanıklı bir mikotoksindir; ısıtma ve diğer işlemlerden fazla etkilenmemektedir (Kaya vd., 1998). Nem oranının yüksek olduğu mevsimlerde yetiştirilen ve hasat edilen tarım ürünleri ile silajlarda sıklıkla rastlanılmaktadır (Kalkan ve Filya, 2005). Silaj yapımı dünyada olduğu gibi Türkiye’de de hayvan besleme alanında en önemli depolama yöntemlerinden birisidir. Usulüne uygun olarak yapılmayan silajlar, mikotoksin üreten mantarlar için uygun bir üreme ortamı oluşturabilmektedir (Aydın ve Oğuz, 2012). Bu yüzden muhtemel etkilerinin bilinmesi bu gıdalarla beslenen insan ve hayvan sağlığı açısından büyük önem taşımaktadır. ZEN, küflü yemlerde mevcut ise bu yemle beslenen hayvanlarda bir seri östrojenik hastal ıklar görülmektedir. Bitkisel östrojenler yapısal olarak hayvansal östrojenlere benzerlik gösteren bileşiklerdir (Dixon, 2004). Düşük düzeylerde bile