Beata Koper, Tomasz Umerle, Nowa bibliografa dla nowej humanistyki?… 499 Beata Koper, Tomasz Umerle INSTYTUT BADAŃ LITERACKICH PAN Nowa bibliografa dla nowej humanistyki? 1 O przemianach funkcji bibliografi naukowej Funkcje bibliografi w humanistyce (dawniej) W tytułach najstarszych rejestrów dokumentów publikacje, które dzi- siaj nazwalibyśmy bibliografami, widnieją pod takimi nazwami jak bibliotheca, catalogus, elenchus, index, lexicon, repertorium, thesaurus. Do upowszechnienia terminu „bibliotheca” miało przyczynić się dzieło Konrada Gesnera, nazywanego „ojcem bibliografi nowożytnej”, zatytuło- wane Bibliotheca universalis, sive catalogus omnium scriptorum in tribus linguis: latina, graeca et hebraica (1545) 2. Przywołanie tych informacji służy nie tyle rozpoczęciu wywodu o historii dyscypliny 3, czy samego słowa, które do dzisiaj wymaga komentarza terminologicznego ze wzglę- du na podwójne znaczenie, co raczej wskazaniu ówczesnych funkcji bibliografi. Praca Gesnera obejmuje najważniejsze publikacje naukowe, które ukazały się w trzech wymienionych w tytule językach. Nie jest więc jedynie opisem ksiąg (rozumianym podobnie do współczesnych opisów 1 Praca naukowa fnansowana w ramach programu ministra nauki i szkolnictwa wyższego pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki” w latach 2015–2018. Projekt: „Polska Bibliografa Literacka – laboratorium wiedzy o współczesnej kulturze polskiej” nr 0061/NPRH3/H11/82/2014. 2 Bibliografa. Metodyka i organizacja, red. Z. Żmigrodzki, Wydawnictwo SBP, War- szawa 2000, s. 11–12. 3 Warto jednak wspomnieć, że termin „bibliografa” pojawił się po raz pierwszy prawie sto lat później w publikacji z roku 1633 autorstwa Gabriela Naudé i Jules’a Maza- rina pt. Bibliographia politica. Więcej nt. historii bibliografi zob. Bibliografa. Metodyka i organizacja; S. Vrtel-Wierczyński, Teoria bibliografi w zarysie, Ossolineum, Wrocław 1951; A. Mendykowa, Podstawy bibliografi, PWN, Warszawa 1986. Czaplinski Nycz -- Zajmowanie pozycji_5kET.indd 499 2018-04-26 12:19:50