AŞAĞI YÖNLÜ TOPLUMSAL HAREKETLİLİK VE SINIF KAYBI ÜZERİNE GÜNCEL TARTIŞMALAR Burak KESGİN 1 GİRİŞ İlgili alanda kendine sınırlı bir yer bulabilen ve üzerine doğrudan çalışmaların diğer hareketlilik biçimlerine göre daha az yapıldığı aşağı doğru toplumsal hareketlilik, geçtiğimiz on yıllar içinde hem akademik yazında ve hem de güncel tartışmalar içinde ilgi görmeye başlamıştır. Konu özellikle de kuşaklararası aşağı yönlü toplumsal hareketlilik ve sınıf kaybı açısından daha fazla ele alınmaktadır. Aşağı yönlü hareketlilik bu olgunun ciddi bir sorun haline gelmeye başladığı Batı ülkeleri başta olmak üzere dünyada 2008 Ekonomik Krizi sonrasında çok daha fazla dile getirilir olmuştur. İlgili çalışmalarda çoğunlukla orta sınıfardan olmak üzere bir çok gencin ebeveynlerine göre maddi ve sosyal açıdan daha güvencesiz bir durumda, daha güvencesiz ve dezavantajlı bir konumda bulunduğu tespiti yapılırken, toplumsal eşitsizliklerin sürekli arttığı ve kalıcılaştığı bir dünyada söz konusu olumsuz görünümün kaygı verici olduğu ifade edilmektedir. Geçmişe bakıldığında ağırlıkla dikey hareketliliğe ve onu engelleyen etkenlere odaklanan toplumsal hareketlilik çalışmaları içinde aşağı yönlü hareketlilik konusu kısıtlı ve dar çerçeveler içinde çalışılmışken bu durum geçtiğimiz on yılda değişmeye başlamıştır. Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve İngiltere başta olmak üzere Kuzey Amerika, Avrupa’da bu alanda araştırmalar artmış, bir aşağı yönlü hareketlilik ve sınıf kaybı literatüründen söz etmek mümkün hale gelmiştir. Aşağı yönlü hareketi ölçmekle ya da nedenlerine odaklanmak yanında konunun toplumsal ve siyasi sonuçlarını da anlamaya çalışarak ilerleyen bu literatür halen gelişim halindedir. Bu çalışmada söz konusu akademik yazının gelişimi başlangıcından gününüze dek ele alınmış, alan üzerinde yapılmış farklı araştırmalar ve güncel tartışmalar incelenmiştir. Çalışmanın amacı ağırlıkla orta sınıfar ve gençlerin gelecek kaygıları üzerinden Türkiye’de de tartışılmaya başlanmış bu konuya ilişkin yazının gelişimini 1 Dr. Öğr. Üyesi, İstanbul Beykent Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Sosyoloji Bölümü. ORCID ID: 0000-0003- 4783-8225. burakkesgin@beykent.edu.tr.