YYÜ TAR BİL DERG (YYU J AGR SCI) 2014, 24(2): 148- 158 148 Geliş Tarihi (Received): 25.12.2013 Kabul Tarihi (Accepted): 16.04.2014 Araştırma Makalesi/Research Article (Original Paper) Melezleme ile Elde Edilen Elma Genotiplerinde Meyve Kalitesinin Değerlendirilmesi Ayşe Nilgün ATAY * , Ersin ATAY, Özgür ÇALHAN, Şerif ÖZONGUN Meyvecilik Araştırma İstasyonu Müdürlüğü Eğirdir/ISPARTA *e-posta: nilguntuncer@hotmail.com, Tel: +90 (246) 3132420/113 Özet: Bu çalışma ile Eğirdir Meyvecilik Araştırma İstasyonu’nda yürütülen elma çeşit ıslah programına ait melez popülasyonunda bulunan genotiplerin meyve kalite özellikleri incelenmiştir. Çalışmada görünüm ve yeme kalitesi gibi daha çok tüketici özellikleri göz önünde tutulmuş ve meyve kalitesi uzman panelistler tarafından duyusal analizlerle belirlenmiştir. Faktör analizindeki temel bileşen grupları esas alınarak yapılan çoklu karşılaştırma testinde 5 genotipin (‘91’, ‘109’, ‘177’, ‘63’, ‘120’) (‘Kaşel 37’ x ‘Delbarestivale’) hem referans olarak alınan ‘Amasya’ elmasından, hem de ebeveynlerinden daha üstün olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte ‘368’ nolu tip (‘Kaşel 41’ x ‘Williams’ Pride’) nispeten daha düşük puanlar almasına karşın o dönem olgunlaşan çeşitlere kıyasla yeme kalitesinin yüksek olması ve erkencilik özelliğinden dolayı bölgesel olarak değerlendirilebilirliği sebebiyle seçilen tipler arasında yer almıştır. Böylece seleksiyonun ilk aşaması tamamlanmış ve 70 genotip içerisinden 6 genotipin (‘91’, ‘109’, ‘177’, ‘63’, ‘120’ ve ‘368’) hem görünüm, hem de diğer yeme kalite kriterleri bakımından diğerlerine kıyasla daha üstün olduğu belirlenmiştir. Anahtar kelimeler: ‘Amasya’ elması, Islah, Seleksiyon, Meyve değerlendirmeleri Fruit Quality Assessment in Apple Genotypes Obtained by Crossing Abstract: In this study, fruit quality attributes were evaluated in hybrid populations of apple breeding program conducted at Eğirdir Fruit Research Station. Consumer properties such as appearance and eating quality were considered, and fruit quality was determined by sensory analysis by expert panelists. The five genotypes (‘91’, ‘109’, ‘177’, ‘63’, ‘120’) (‘Kaşel 37’ x ‘Delbarestivale’) were superior than both parents and ‘Amasya’ apples taken as a reference in multiple comparison test performed based on principal component groups in factor analysis. However, The type ‘368’ (‘Kaşel 41’ X ‘Williams' Pride’) took place among selected type due to it can be evaluated regionally because of early maturation, and the eating quality is much higher than maturing varieties in that period despite the fact that relatively lower scores. The first stage of selection of genotypes was completed with the essay, and 6 types (‘91’, ‘109’, ‘177’, ‘63’, ‘120’ and ‘368’) among 70 genotypes have been found to be much superior in terms of both appearance and others eating quality criteria. Key words: ‘Amasya’ apple variety, Breeding, selection, Fruit evaluation Giriş Elmada meyve kalitesine ilişkin özellikler genellikle çoklu genler tarafından kontrol edilmektedir. Dolayısıyla iki çeşit melezlendiğinde ortaya çıkan yeni bireylerde bütün özellikler açısından çok geniş bir dağılım görülmektedir (Iwanami 2011; Kenis et al. 2008). Ancak meyve kalitesi çeşidin pazarlanabilirliğini etkileyen en temel unsur olup halen ıslahçıların başlıca çalışma konuları arasında ilk sıralardadır. Elmada meyve kalitesini belirleyen temel unsurlar uzun yıllar boyunca renk ve irilik o larak bilinmesine rağmen, günümüz dünya elma ticaretine bakıldığında artık pazarın bu konuda çok daha geniş bir yelpazede değerlendirme yaptığı görülmektedir. Özellikle ‘Gala’ grubu çeşitlerinin ticari önemi ve standarda göre daha küçük (sadece raket topu büyüklüğünde) olan ‘Rockitt’ isimli yeni elma çeşidi de bu duruma en iyi örneklerdendir. Renk ve büyüklük konusundaki bu geniş toleransa karşın, yeme kalitesi ve