ĠNĠF E-DERGĠ Kasım 2021, 6(2), 340-359. / 340 / Atıf Bilgisi: Arslantepe, M. (2021). Türk modernleĢmesinin Yaprak Dökümü romanının sinema ve televizyon uyarlamaları üzerinden dönemsel incelenmesi. ĠNĠF E- Dergi, 6(2), 340-359. TÜRK MODERNLEġMESĠNĠN YAPRAK DÖKÜMÜ ROMANININ SĠNEMA VE TELEVĠZYON UYARLAMALARI ÜZERĠNDEN DÖNEMSEL ĠNCELENMESĠ Doç. Dr. Mehmet ARSLANTEPE  DOI: 10.47107/inifedergi.888539 AraĢtırma Makalesi ** BaĢvuru Tarihi: 06.02.2021 Kabul Tarihi: 30.04.2021 Öz Bu çalıĢmada Türk modernleĢmesinin BatılılaĢma olarak tanımlanan döneminin kurgusal anlatımları incelenmektedir. Bu amaçla modernleĢme dönemini konu alan bir roman ve bu romanın sinema ve televizyon filmi uyarlamaları ele alınmıĢtır. Bu amaç doğrultusunda Türk edebiyatının en popüler eserlerinden biri olan Yaprak Dökümü romanı ile söz konusu romanın sinema ve televizyon filmi uyarlamaları birlikte ele alınmıĢtır. ReĢat Nuri Güntekin‘in Yaprak Dökümü isimli romanı 1930‘ların baĢlarındaki Türkiye‘nin modernleĢme sürecini orta sınıfa dahil bir ailenin yaĢamı üzerine kurgulamıĢtır. Romanda BatılılaĢma ile toplumun bir kısmının maddi ve manevi yıkıma uğradığı iddia edilmektedir. Romanın daha sonraki yıllarda sinema ve televizyon filmi uyarlamaları yapılmıĢtır. BatılılaĢmanın kurgulanmıĢ yazılı anlatımının yıllar sonra yapılan görsel kurgulanmasındaki değiĢimlerin saptanmasına çalıĢılmıĢtır. Yaprak Dökümü romanı ve modernleĢme üzerine yapılmıĢ çalıĢmaların olmasına rağmen BatılılaĢmanın yıkıcılığını konu alan bir metnin farklı yıllarda sinema ve televizyonda dönemlere göre değiĢimi incelenmemiĢtir. Romanın yıllar sonra yapılacak sinema ve televizyon filmi uyarlamaları Türkiye‘nin ekonomik ve sosyal değiĢimler yaĢadığı yıllara rastlamıĢtır. Adı geçen romanın konusu ve ana teması uyarlandığı döneme göre değiĢikliler göstermiĢtir. Roman ve romanın sinema ile televizyon filmi uyarlamaları Türkiye‘de yaĢanan değiĢimlerin bir belgesi olarak görülebilir. BatılılaĢmayı sorunsal edinen romanın sinema ve televizyon uyarlamaları yapıldıkları dönemi de yansıtmaktadırlar. 1960, 1980 ve 2000‘li yılların Türkiye‘si romanın görsel aktarımında etkin olmuĢtur. Bu dönemlerin çeliĢkilerle dolu hayat Ģartlarından uyarlamalar bağımsız kalamamıĢtır. Giderek romanın ana teması olan modernleĢmenin kötü sonuçlarının ve BatılılaĢmanın artık konu edilmediği, vurgulanmadığı sonucuna varılmıĢtır. Eser, postmodern bir aile melodramına dönüĢmüĢtür. Roman ve uyarlamalar sosyolojik değerlendirmeyle ele alınmaya çalıĢılmıĢtır. Bu nedenle de söz konusu roman ve roman uyarlamaları ―değer (value) sistemindeki değiĢimler‖ ve ―kurumsal değiĢimler‖ üzerinden incelenmiĢtir. DeğiĢimin gösterilmesi amaçlanmıĢtır. Dönemsel bir bakıĢ açısıyla sinema ve toplum arasındaki iliĢki göz önünde tutularak betimsel bir çalıĢma ortaya konulmuĢtur. Anahtar Kelimeler: Türk Romanı, Türk Sineması, Uyarlamalar, BatılılaĢma A PERIODIC ANALYSIS OF THE NOVEL OF TURKISH MODERNIZATION THROUGH ADAPTATIONS OF FILM AND TELEVISION Abstract This study explores the fictional narratives of the Turkish modernization period that has been described as Westernization, examining a novel about the modernization period and its cinema and television film adaptations. The focus of this examination is ReĢat Nuri Güntekin‘s famous novel, Yaprak Dökümü and its screen adaptations. The novel fictionalizes Turkey‘s modernization process of the early 1930s through the life of a middle-class family, and argues that society has been subjected to material and moral destruction due to the Westernization. The novel has been a source  Kocaeli Üniversitesi, ĠletiĢim Fakültesi, Radyo-TV-Sinema Bölümü, E-mail: arslantepe@gmail.com, ORCID: 0000- 0001-6045-6382 ** Yazar / yazarlar, makalede araĢtırma ve yayın etiğine uyulduğuna ve kullanılan fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine riayet edildiğine yönelik beyanda bulunmuĢtur.