34 PSYCHOANALIZA ŻYCIA SPOŁECZNEGO teksty drugie 2022 / 5 Krzysztof Świrek – doktor socjologii, adiunkt na Wydziale Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego. Interesuje się krytycznymi nurtami nauk społecznych i kulturą wizualną. Autor książki Teorie ideologii na przecięciu marksizmu i psychoanalizy (2018). Kontakt: kswirek@ uw.edu.pl. P sychoanalitycznym interpretacjom spraw społecz- nych stawiany bywał zarzut redukcjonizmu, trak- towania podmiotu zbiorowego w podobny sposób, jak podmiotów indywidualnych. Jego efektem byłaby zasto- sowana wobec zbiorowości „dzika psychoanaliza” 1 , czyli pospieszne interpretowanie, odpowiedzialne za trywia- lizację zarówno problemu, jak i teorii 2 – nietrudno wska- zać przypadki, które dobrze ilustrują te zarzuty 3 . Można też jednak z psychoanalizy uczynić inny użytek, przede wszystkim ujmując ją systematycznie jako teorię więzi społecznej i rekonstruując jej społeczną treść, czyli to, co 1 Zarzut ten stawia interpretacjom psychoanalitycznym np. G.C. Spi- vak, zob. tejże Czy podporządkowani inni mogą przemówić?, przeł. E. Majewska, „Krytyka Polityczna” 2011 nr 24/25, s. 221. 2 Zob. S. Freud O „dzikiej” psychoanalizie, przeł. R. Reszke, w: tegoż Technika terapii, Wydawnictwo KR, Warszawa 2007, s. 103-110. 3 Zob. np. interpretację kolonializmu autorstwa Octave’a Mannoniego w terminach „kompleksu niższości” skolonizowanych obszernie kry- tykowaną w: F. Fanon Czarna skóra, białe maski, przeł. U. Kropiwiec, Karakter, Kraków 2020, s. 90-119. Teoria społeczna psychoanalizy: między „mitycznym” symbolem a władzą dyskursu Krzysztof Świrek teksty drugie 2022, nr 5, s. 34–57 DOI: 10.18318/td.2022.5.3 | ORCID: 0000-0002-2898-6030 W przygotowaniu tego tekstu pomocna była praca umożliwiona przez fnansowanie uzyskane z Narodowego Centrum Nauki w ramach projektu Porządek symboliczny a socjologia – przegląd literatury, nr 2018/02/X/ HS6/01739. http://rcin.org.pl