NAUKA 3/2023  61–85 DOI: 10.24425/nauka.2023.147311 AGNIESZKA POPIEL*, BOGDAN ZAWADZKI** Psychoterapia – quo vadis? Do inspiracji trzeba się przyznać. Gdy zastanawialiśmy się nad tytułem tekstu poświęconego psychoterapii jako metodzie leczenia opartej na danych empirycznych, otworzyliśmy „Naukę” – z tekstem Profesora Janusza Rybakowskiego [1] poświęconym farmakoterapii. Uznaliśmy, że nie będzie zapożyczeniem, a raczej wskazaniem na kom- plementarność, zadanie tego samego sienkiewiczowskiego pytania w odniesieniu do psychoterapii, której historia jest równie niedługa jak formalnej psychofarmakoterapii, z wzlotami, nadziejami, ciemną stroną i podobnymi do leczenia farmakologicznego ob- szarami niewiadomego. W tekście, definiując psychoterapię, zarysujemy kontinuum – od zastosowania metod psychologicznych do poprawy dobrostanu – do psychoterapii jako metody leczenia zaburzeń psychicznych w obszarze praktyki opartej na danych em- pirycznych. Na przykładzie prowadzonych w Polsce badań nad psychoterapią wskażemy na ważne pytania współczesnej psychoterapii dotyczące interpretacji wyników badań, bezpieczeństwa pacjenta, personalizacji leczenia i dróg rozwoju. Czym jest psychoterapia i czym, jako talking therapy, różni się od rozmowy z „mądrą ciotką”? W styczniu 2023 roku angielski program rządowy NHS IAPT Improving access to psychological therapies delikatnie zmienił nazwę na NHS talking therapies [2]. Miało to miejsce po 14 latach funkcjonowania programu, którego celem było zmniejszenie przepaści pomiędzy liczbą osób cierpiących na zaburzenia psychiczne a otrzymywaniem przez te osoby adekwatnego leczenia. Leczenie, które poza zmniejszeniem indywidual- nego cierpienia i dysfunkcji systemów rodzinnych – poprawą dobrostanu społeczeń- stwa, mogłoby się także przełożyć na wskaźniki ekonomiczne (w Polsce według raportu ZUS za rok 2022 absencja chorobowa z powodu zaburzeń psychicznych wynosiła 23 835 800 dni, a w rankingu najczęstszych u kobiet dominowały reakcja na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne (3. miejsce), depresja i zaburzenia lękowe (5. i 6. miejsce) [3]. Konieczność dostępu do skutecznego leczenia jest niekwestionowana – jedną z barier * Dr hab. Agnieszka Popiel, prof. USWPS, Centrum Badań Klinicznych i Doskonalenia Psycho- terapii, Instytut Psychologii, Uniwersytet SWPS, https://orcid.org/0000-0001-9990-4971 * Prof. dr. hab. Bogdan Zawadzki (bogdan@psych.uw.edu.pl), Wydział Psychologii, Uniwersytet Warszawski, https://orcid.org/0000-0002-6578-8412