Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi / The Journal of International Social Research Cilt: 12 Sayı: 63 Nisan 2019 www.sosyalarastirmalar.com Volume: 12 Issue: 63 April 2019 Issn: 1307-9581 Doi Number: http://dx.doi.org/10.17719/jisr.2019.3236 DİYARBAKIR SURİÇİ KENTSEL DÖNÜŞÜM PROJESİNİN NÜFUS VE YERLEŞMEYE ETKİLERİNE COĞRAFİ BİR BAKIŞ  A GEOGRAPHIC VIEW ON THE EFFECTS OF DIYARBAKIR SURİÇİ URBAN TRANSFORMATION PROJECT ON POPULATION AND SETTLEMENT Mehmet Emin YAKUT** Mehmet Akif CEYLAN*** Öz Diyarbakır, ülkemizin büyük, önemli ve kadim şehirlerinden biridir. Adını verdiği Diyarbakır Havzası’nın içinde bulunan şehir, Dicle Nehri’nin batı yakasında ve yaklaşık 650 m yükselti basamağında bir plato sathında kurulmuştur. Şehrin ilk kuruluş sahası surlarla çevrili durumdadır. Şehrin tarihi nüvesinin büyüklüğünü de yansıtan bazalt surlar yaklaşık 8 km uzunluğunda ve 72 burçtan meydana gelmektedir. Diyarbakır’da 2008 yılından beri yürürlükte olan ve çeşitli nedenlerden dolayı yavaş ilerleyen Suriçi Kentsel Yenileme Projesi, 2012 yılında alınan Afet Riskli Alan kararına dayandırılarak, asayiş olayları sonrasında acele kamulaştırma kararıyla birlikte oldukça ivme kazandırılmıştır. Araştırma sahasını oluşturan Suriçi’nde dönüşüm ve yenileme işlemleri öncelikle asayiş olaylarından zarar gören altı mahalle ile Suriçi’nin diğer iki önemli mahallesi olan Alipaşa ve Lalebey’de başlamıştır. Proje kapsamında bir yandan gecekondu binalarının yıkımı gerçekleştirilirken, diğer yandan da geleneksel mimariye uygun yeni konutların inşasına önem verilmiştir. Tüm Suriçi’ni kapsayan bu proje bittiğinde, gecekondu alanları yıkılmış, tarihi eserler restore edilmiş, geniş yeşil alanlar ve yeni meydanlar yapılmış olacaktır. Ayrıca şehirde kentsel dönüşüm ve yenileme projesi tamamlandıktan sonra özellikle turizm faaliyetlerinde önemli bir canlanma beklentisi de hâkimdir. Suriçi Kentsel Yenileme Projesi’nin Diyarbakır şehrine etkileri başta yerleşme, nüfus, ekonomik faaliyetler, sosyal, psikolojik ve şehrin algısı olmak üzere çok boyutlu ve karmaşıktır. Fakat bu makale kapsamında konu sınırlandırılarak nüfus, yerleşme ve turizm etkileri coğrafi bir bakış açısıyla özlü bir şekilde ele alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Diyarbakır Suriçi, Kentsel Yenileme Projesi, Coğrafya, Yerleşme. Abstract Diyarbakir is one of the major, important and ancient cities of our country. The city, located in the Diyarbakir Basin, is located on the west bank of the Tigris River and approximately 650 m. was built on a plateau surface in the elevation step. The first site of the city is surrounded by walls. The basalt walls, which reflect the size of the city's historic core, are approximately 8 km long and consist of 72 bastions. The process of the Suriçi Urban Renewal Project, which has been in progress in Diyarbakır since 2008 and progressed slowly due to various reasons, was accelerated by the decision of the Disaster Risky Area which was taken in 2012 and after the decision of the expropriation of public order. The transformation process in the district of Suriçi, which forms the research area, has started with Alipaşa and Lalebey neighborhoods with the six neighborhoods that have suffered from public order. In the scope of the project, while demolition of slum buildings is carried out, new houses are built on the other hand, which are suitable for traditional architecture. When this project, which covers the entire Suriçi area, is completed, slum areas will be demolished, historical artifacts will be restored, new green spaces and squares will be built. After the urban transformation and renewal project is completed in the city, the expectations of a significant revival in tourism activities prevail. The effects of the Suriçi Urban Renewal Project on the city of Diyarbakır are multidimensional and complex, especially the settlement, population, economic activities, social, psychological and urban perception. However, within the scope of this article, the subject is limited and the impacts of population, settlement and tourism are considered in a concise manner from a geographical point of view. Keywords: Diyarbakır Suriçi, Urban Renewal Project, Geography, Settlement. Giriş Ülkemizin kadim şehirlerinden olan Diyarbakır, Güneydoğu Anadolu bölgesinde aynı adla anılan havzada yer alır. Şehir, Dicle Nehri’nin batı yakasında ve yaklaşık 650 m yükselti kademesinde nispeten düz bir plato sathında kurulmuştur. Şehrin ilk kuruluş yeri Cevatpaşa mahallesinde iç surlarla çevrilidir. Şehrin  Bu makale, Şehir Coğrafyası Açısından Diyarbakır adlı doktora tez çalışmasından üretilmiştir. ** Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Coğrafya Anabilim Dalı Doktora Öğrencisi. *** Prof. Dr., Marmara Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü, E-posta: maceylan@marmara.edu.tr