W. Kęska, S. Feder, Z. Kośmicki, K. Wlodarczyk, L. Gierz, J. Selech „Journal of Research and Applications in Agricultural Engineering” 2012, Vol. 57(2) 113 Wlodzimierz KĘSKA, Stefan FEDER, Zdzislaw KOŚMICKI, Konrad WLODARCZYK, Lukasz GIERZ, Jaroslaw SELECH Politechnika Poznańska, Instytut Maszyn Roboczych i Pojazdów Samochodowych, Zaklad Maszyn Roboczych ul. Piotrowo 3, 60-965 Poznań e-mail:stefan.feder@put.poznan.pl EXPERIMENTAL MECHANICAL-PNEUMATIC SEED DRILL FOR SOWING GRAIN WITH ELECTRONIC SOWING CONTROL Summary The primary objective of building a new pneumatic drill was to test new design ideas in real conditions, in particular elec- tronic system control room and sowing coulter pressure. Experimental design of the drill should allow checking many vari- ants of design solutions and ensure the greatest possible flexibility and susceptibility to change. In the initial phases of the work the authors proposed several competing design variants for which three dimensional computer models were created. The seed has a modular design which can identify the following structural units: main frame, seed containers, folding for transport-segment drill coulter beam, grain feeders, pneumatic transport system and the distribution of seeds from the main blower system, electronic control and measuring the number of sown seeds and the pneumatic coulter pressure system. Key words: pneumatic seeding equipment; seeding; quality; test stand; laboratory experimentation; field experimentation EKSPERYMENTALNY MECHANICZNO-PNEUMATYCZNY SIEWNIK RZĘDOWY DO WYSIEWU ZBÓŻ Z ELEKTRONICZNYM STEROWANIEM WYSIEWU Streszczenie Podstawowym celem budowy nowego siewnika pneumatycznego bylo zbadanie w warunkach rzeczywistych nowych idei konstrukcyjnych, a w szczególności systemu elektronicznego sterownia wysiewu i docisku redlic. Eksperymentalna konstruk- cja siewnika umożliwia sprawdzenie wielu wariantów rozwiązań konstrukcyjnych i zapewnia możliwie największą elastycz- ność i podatność na zmiany. We wstępnych fazach pracy zaproponowano kilka konkurencyjnych wariantów konstrukcyjnych, dla których utworzono trójwymiarowe modele komputerowe. Siewnik ma konstrukcję modulową, w której można wyróżnić następujące moduly konstrukcyjne: rama glówna, zbiorniki nasion, skladana do transportu- dwusegmentowa belka redlicz- na, dozowniki ziarna, system pneumatycznego transportu i rozdzialu nasion z dmuchawą glówną, system elektronicznego sterowania i pomiaru liczby wysianych nasion oraz system pneumatycznego docisku redlic. Slowa kluczowe: siewniki pneumatyczne; siew; jakość; stanowisko badawcze; badania laboratoryjne; badania polowe 1. Wprowadzenie Siewniki mechaniczno-pneumatyczne wykorzystuje się coraz częściej w praktyce rolniczej do siewu rzędowego. W siewnikach tych, dozowanie ziarna odbywa się za pomo- cą walka wysiewającego, zaś jego rozdzial na poszczególne rzędy i transport do redlic jest wykonywany za pomocą sys- temu pneumatycznego. Ulatwia to skladanie siewnika o znacznej szerokości roboczej do transportu po drogach publicznych i jego agregowanie z maszynami uprawowymi. Coraz częściej do napędu walka wysiewającego stosuje się- w miejsce mechanicznych przekladni bezstopniowych- na- pęd silnikiem elektrycznym sterowanym przez mikroste- rowniki. Rozwiązania takie wprowadzają już obecnie wszystkie przodujące firmy produkujące maszyny do siewu zbóż [1, 4, 5, 6, 7]. Podstawowym, a zarazem nadrzędnym celem budowy nowego, eksperymentalnego siewnika rzędowego mecha- niczno-pneumatycznego do wysiewu zbóż z elektronicz- nym sterowaniem wysiewu, bylo zbadanie w warunkach rzeczywistych nowych idei konstrukcyjnych, a w szczegól- ności systemu elektronicznego sterownia wysiewu i doci- sku redlic. Eksperymentalna konstrukcja siewnika umożli- wia sprawdzenie wielu wariantów rozwiązań konstrukcyj- nych i zapewnia możliwie jak największą elastyczność oraz podatność na zmiany. We wstępnych fazach pracy zapropo- nowano kilka konkurencyjnych wariantów konstrukcyj- nych, dla których utworzono trójwymiarowe modele kom- puterowe [1, 2]. Siewnik posiada konstrukcję modulową, w której moż- na wyróżnić następujące moduly konstrukcyjne: rama glówna, zbiorniki nasion, skladana do transportu dwuseg- mentowa belka redliczna, dozowniki ziarna, system pneu- matycznego transportu i rozdzialu nasion z dmuchawą glówną, system elektronicznego sterowania i pomiaru licz- by wysianych nasion oraz system pneumatycznego docisku redlic [1, 2, 3]. W ramach projektu wykonano podstawowe obliczenia funkcjonalne ukladu dozowania ziarna i transportu pneuma- tycznego, obliczenia wytrzymalościowe konstrukcji nośnej, w tym obliczenia sprawdzające MES, trójwymiarowe mo- dele konstrukcji w systemie Solid Edge oraz pelną warszta- tową dokumentację rysunkową w systemie Proge CAD. 2. Rama glówna Rama glówna siewnika wykonana w formie ustroju bel- kowego z profili zamkniętych o przekroju kwadratowym, jest zaopatrzona w przedniej części w czopy do ukladu za- wieszenia narzędzi klasy drugiej. Dwie poziome poprzecz- ne belki na górnej części ramy slużą jako oparcie dla zbior- ników ziarna. Wewnątrz końców tych belek montowane są tensometryczne przetworniki sily do ważenia zbiorników. Do dolnych przedniej i tylnej poziomych belek ramy jest