Sakarya University Journal of Education, 2/3 (Aralık /December 2012) ss. 68-80. Değer Eğitiminde Karikatür Kullanımı: Toplumsal Birlik Beraberlik ve Dayanışma Değer Örneği İsmail Yüksel * Abdullah Adıgüzel ** Özet Son yıllarda birey algılarının belirlenmesinde karikatürler farklı bir yaklaşım olarak yaygın bi- çimde kullanılmaktadır. Bu araştırmanın temel amacı da ortaöğretim öğrencilerinin, toplumsal birlik, beraberlik ve dayanışma değerlerine ilişkin algılarının karikatür yoluyla saptanmasıdır. Nitel araştırma deseninde bir durum çalışması olarak yürütülen çalışmanın katılımcılarını iki farklı ildeki iki ortaöğretim kurumundan 100 gönüllü öğrenci oluşturmuştur. Araştırmanın veri- leri bir karikatür ve karikatüre ilişkin dört soruluk bir çalışma yaprağıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde içerik analizi tekniğinden yararlanılmış ve bu doğrultuda her soruya ilişkin temalar belirlenmiştir. Bulguların yorumlanmasında frekanslar kullanılmıştır. Araştırma bulguları, katılımcıların büyük çoğunluğunun karikatürdeki mesajı doğru algıladığını; karikatürle ilgili ola- rak acıma, üzüntü, birlik-kardeşlik-dayanışma, sevgi-saygı, umut, barış, ayrılık ve özlem gibi duygular hissettiklerini; karikatürde anlatılmak istenen toplumsal değerlerin birlik-beraberlik, kardeşlik, dostluk ve sosyal ilişkiler olduğunu ve son olarak karikatürü en fazla “birlikten kuvvet doğar”, “bir elin nesi var iki elin sesi var” ve “komşu komşunun külüne muhtaçtır” atasözleriyle yorumladıklarını ortaya koymuştur. Sonuç olarak, ortaöğretim öğrencilerinin kendilerine göste- rilen karikatüre ilişkin doğru algılarda bulunduklarını, yorumlamalarını doğru sözcükler ve atasözleriyle destekleyebildiklerini ortaya çıkarmış, karikatürlerin uygun ve doğru kullanıldığında nicel veri toplama araçlarına güçlü bir alternatif olarak kullanılabileceğini göstermiştir. Anahtar Sözcükler: Değerler, Değer Eğitimi, Karikatürler, İçerik Analizi, Use Of Cartoons In Values Education: Sample Of Social Unity And Solidarity Values Özet Cartoons have widely been being used as an alternate approach for determining individuals’ percep- tions recently. Within this respect, study aims at determining secondary school students’ perception about the social unity and solidarity values via cartoons. The participants of the study conducted as a qualitative research design and as a case study are 100 students from two different schools in two cities. The data of the study were collected through a data sheet consisted of a cartoon and four questions related to the cartoon. For analysing the data content analysis technique was administered and in this framework, the themes for each questions were defined. Frequencies for themes and sub- themes were used for interpretations. The findings revealed that the great majority of the partici- * Yard.Doç.Dr., Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri Bölümü, iyuksel@ogu.edu.tr ** Yard, Doç.Dr. Harran Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri Bölümü, aadgzel@gmail.com