DERLEME REVIEW Türk Onkoloji Dergisi 2014;29(4):166-172 doi: 10.5505/tjoncol.2014.1095 Sağlık ve hastalıkta hidroksitirozolün rolü The role of hydroxytyrosol in health and disease Berrin TUğRUL, 1 Latife Merve OKTAY 2 Hydroxytyrosol is a phenolic compound released from the hydrolysis of oleuropein and is present in olive oil, leaf and fruit. Recently, studies on hydroxytyrosol have revealed its strong antioxidant and antiinfamatory effects. In vitro studies conducted in various cancer cell lines and in vivo assays carried out on animals reported strong evidences for its antiinfamatory, antiproliferative and proapoptotic infu- ences. In addition, in cancer it is believed to have inhibitory effects during angiogenesis. Its modulatory role on bone formation and prevention of bone loss has been the attrac- tion of some studies. If the molecular mechanisms and cel- lular pathways of hydroxytyrosol are elucidated, it will be possible to plan new strategies targeting various disease in- volved with cancer, infammatory and cardio-vascular pa- thologies. In this review, various in vitro and in vivo studies investigating the antioxidant, anticancer, antiinfamatory role of hydroxytyrosol and its inhibitory effects in osteopo- rosis are discussed. Key words: Antiinfamatory; anticancer; antioxidant; antiprolifera- tive; hydroxytyrosol; proapoptotic. Hidroksitirozol zeytin meyvesinde, yağında ve yapraklarında bulunan, oleuropein’nin hidrolizi ile açığa çıkan fenolik bir bi- leşiktir. Son yıllarda hidroksitirozol ile ilgili yapılan çalışmalar güçlü antioksidan ve antienfamatuvar etkiye sahip olduğunu ortaya koymuştur. Çeşitli kanser hücre hatlarıyla yapılmış in vitro çalışmalar ve hayvanlar üzerinde yapılmış in vivo dene- melerle antioksidan, antienfamatuvar, antiproliferatif ve proa- poptotik etkisine yönelik güçlü kanıtlar elde edilmiştir. Ayrıca antitümöral olarak anjiyogenezin önlenmesinde rolü olduğu da belirtilmektedir. Kemik yapımı ve korunmasında teşvik edici etkileri de söz konusudur. Hidroksitirozolün pozitif etkilerini hangi moleküler mekanizmalar ve hücresel yolaklar üzerinden gösterdiğinin ortaya konması ile kanser, kalp-damar ve enfa- masyonla ilişkili hastalıkların tedavisine yönelik yeni stratejiler geliştirmek mümkün olacaktır. Bu yazıda, hidroksitirozolün antioksidan, antikanser, antienfamatuvar rolü ve osteoporoz semptomlarının engellenmesi ile ilgili yapılmış çeşitli in vitro ve in vivo çalışmalara yer verilmesi amaçlanmıştır. Anahtar sözcükler: Antienfamatuvar; antikanser; antioksidan; an- tiproliferatif; hidroksitirozol; proapoptotik. İletişim (Correspondence): Dr. Berrin TUĞRUL. Celal Bayar Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Biyoloji Bölümü Moleküler Biyoloji Anabilim Dalı, Manisa, Turkey. Tel: +90 - 236 - 201 32 80 e-posta (e-mail): berrin.tugrul@yahoo.com © 2014 Türk Radyasyon Onkolojisi Derneği - © 2014 Turkish Society for Radiation Oncology 166 1 Celal Bayar Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi, Biyoloji Bölümü, Moleküler Biyoloji Anabilim Dalı, Manisa; 2 Celal Bayar Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Anabilim Dalı, Moleküler Biyoloji Programı, Manisa Epidemiyolojik ve klinik çalışmalar Akdeniz diyetinin faydalarının zeytin ağacından elde edilen zeytin meyvesi ve zeytin yağından kaynaklandığını göstermektedir. [1] Zeytin yağında bulunan bileşik- ler majör ve minör bileşenler olarak sınıfandırıl- maktadır. [2] Minör bileşenler grubuna dahil edilen fenolik bileşiklerin özellikle kalp-damar hastalık- ları, metabolik sendromlar ve enfamasyonda ya- rarlı etkilerine yönelik son on yılda yapılan çalış- malar yoğunluk kazanmıştır. Etki mekanizmaları güçlü antioksidan ve antienfamatuvar özellikle- rine dayanmaktadır. Onkoloji alanında elde edilen bulgular özellikle hidroksitirozol ve oleuropeinin potansiyel polifenoller ve güçlü antioksidanlar ol- duklarını göstermektedir. İlaçlara karşı önleyici, hücreye özgü sitotoksik ve apoptotik özellikleri ile