1 KKM ve Pol)t)ka Tasarımı Üzer)ne Tezler ve Ant)tezler: Heterodoks B)r Yaklaşım 1 Tansel Güçlü 2 Kur Korumalı Mevduat (KKM) en başından ber4 tartışmalı b4r f4nansal araç olarak farklı okullardan 4kt4satçıların tartışma konusu olmayı sürdürüyor. En son bu konu 4le 4lg4l4 tartışma Ege Cansen’4n (2023a) 4lg4l4 yazısıyla 3 başlasa da önces4nde sosyal medya ve gazete yazıları üzer4nden ortodoks 4kt4satçılar ve görece 4kt4sat müfredatının kıyısına 4t4lm4ş Post-Keynesyen- Marks4st-Kurumsalcı ekolün şems4yes4 altındak4 heterodoks 4kt4satçılar arasındak4 zaman zaman bu başlık altında da yürütülmüş tartışmalar mevcut. Ancak tartışmaya heterodoks taraftan yapılan c4dd4 müdahaleler ve meseley4 yerl4 yer4ne oturtma çabaları genel olarak anaakım 4kt4satçıların Fr4edmancı m4ktarcı (monetar4st) yaklaşımlarının ve yatırımların tasarruflardan fonlandığını 4fade eden ödünç ver4leb4l4r fonlar teor4s4n4n ön kabuller4ne çarpıyor. Ayrıca son dönemde ortodoksların 4kt4darın pol4t4ka tasarımındak4 etk4ler4n4n artmasıyla b4rl4kte ‘rasyonele’ dönüş olarak yansıtılan ve KKM’den çıkma çabalarını da 4çeren pol4t4ka değ4ş4kl4kler4 bu tartışmayı yen4den gündeme taşımış görünüyor. Tartışmanın Fay Hattı: Ortodoks vs. Heterodoks Para Yaklaşımları Tartışmayı heterodoks 4kt4satçılar açısından bu kadar öneml4 kılan unsur, esasında paranın ne olduğuna da4r anaakım ve heterodoks yaklaşımların farkından kaynaklanıyor. 4 KKM’y4 desteklemek veya desteklememek meseles4n4n ötes4nde, onun nasıl b4r varlık olduğu (fonlama mekan4zması ve bunun parasal s4stem 4çer4s4ndek4 yer4 vs.) kavrandığı zaman, kamunun genel para ve mal4ye pol4t4kalarını tasarlarken el4m4zdek4 araçları değerlend4rme b4ç4m4m4z değ4ş4r. Esasında heterodoks yaklaşımlar açısından meselen4n b4r ayağı KKM’n4n mal4yets4z b4r şek4lde kurun 4çer4den kaynaklı baskısını azaltma 4şlev4n4 gördüğünü 4dd4a etmek 4ken, b4r d4ğer ayağı da heterodoks 4çsel para yaklaşımının bu yolla tartışmalara dah4l ed4leb4lmes4d4r. Bu anlamda bu tartışma 4y4 b4r fırsattır. Ortodoks 4kt4satçılar tarafından bu tartışmaya bu kadar ehemm4yet ver4lmes4n4n veya reaks4yoner b4r “duyarlılık” göster4lmes4n4n esas sebeb4n4n KKM 1 Bu yazı (k( bölüm hal(nde 14 Kasım ve 17 Kasım 2023 tar(hler(nde Praks(s Güncel’de (praks(sguncel.org) yayınlanmıştır. Atıflar (ç(n: Güçlü, T. (2023). KKM ve pol(t(ka tasarımı üzer(ne tezler ve ant(tezler: Heterodoks b(r yaklaşım (I). Praks(s Güncel. https://praks(sguncel.org/kkm-ve-pol(t(ka-tasar(m(-uzer(ne-tezler-ve-ant(tezler-heterodoks-b(r-yaklas(m- (/ Güçlü, T. (2023). KKM ve pol(t(ka tasarımı üzer(ne tezler ve ant(tezler: Heterodoks b(r yaklaşım (II). Praks(s Güncel. https://praks(sguncel.org/kkm-ve-pol(t(ka-tasar(m(-uzer(ne-tezler-ve-ant(tezler-heterodoks-b(r-yaklas(m- ((/ 2 Dr. Öğr. Üyes(, Munzur Ün(vers(tes(, F(nans ve Bankacılık Bölümü, tanselguclu@gma(l.com. Bu metn(n yazımının her aşamasında desteğ(n( ve f(k(rler(n( es(rgemeyen sevg(l( arkadaşım İlhan Döğüş’e teşekkürü b(r borç b(l(r(m. 3 Ege Cansen, KKM’n(n Merkez Bankası’na mal(yet( sıfırdır, Sozcu.com.tr, 31 Ağustos 2023. Cansen (2023b) daha sonra gelen eleşt(r(ler üzer(ne b(r yaz( daha kaleme alarak poz(syonunu b(raz daha kal(bre ett( d(yeb(l(r(z, bkz. Ege Cansen, Merkez bankaları ne kâr eder ne de zarar , Sozcu.com.tr, 7 Eylül 2023. 4 Bu farklılığın tar(hsel b(r arka planı (ç(n bkz. Lee (2009).