138 · o. szwabowski · Oskar Szwabowski Uniwersytet Szczeciński e-mail: o.szwabowski@gmail.com Przemyśleć studiowanie. Reconceptualizing Study in Educational Discourse and Practice, red. Claudia W. Ruitenberg, Routledge 2017, ss. 184 streszczenie W tekście zostaje podjęta refeksja nad studiowaniem jako koncepcją i fenomenem. Zaprezentowano wielość głosów, które ujawniają się w książce Reconceptualizing Study in Educational Discourse and Practice, wskazując tym samym na nie- jednoznaczność studiowania oraz obszary problemowe związane z daną koncepcją i fenomenem. słowa kluczowe: studiowanie, uczenie się, flozofa edukacji W 2013 roku Lewis napisał książkę, w której przeciwstawia studiowanie para- dygmatowi uczenia się (Lewis, 2013). Ten ostatni nie tylko jest prezentowany jako dominujący dyskurs i panująca praktyka w przestrzeni edukacyjnej, blo- kujący inne myślenie o kształceniu i wychowaniu (Biesta, 2004), ale również jako element podporządkowujący jednostki i ich działania bio-kapitalizmowi. Studiowanie zaś stanowić ma alternatywne ujęcie edukacji, wymykające się subsumcji pod kapitał. Lewis krytycznie odnosi się do wymogu aktualizowa- nia, rozwijania pełni zdolności, wskazując między innymi, że rozwój zostaje zaprzęgnięty w machinę akumulacji i wyzysku, tworząc z człowieka zbiór zdol- ności, które aktualizowane są tylko o tyle i w takiej formie, jaka potrzebna jest danemu modelowi kapitalizmu. Powołując się na myśl Agambena i Arystotelesa, podkreśla, że jakaś aktualizacja odbywa się kosztem innych możności, prowa- dzi do zredukowania wielości do jednego lub kilku umiejętności. Idąc tropem wytyczonym przez wspomnianych flozofów, Lewis postuluje kultywowanie stanu nie-potencjalności, zawieszania aktualizacji, rozwijania nie tyle „mogę”, ale również „nie mogę”, czy też zarówno „chcę/nie chcę”. Swoiste zawieszenie, dostępność wszelkich możliwości, bez konkretnego określenia, gra przypadko- wością złożeń, stanowią wyznaczniki stanu studiowania – studiowania, które issn 2353/7914 doi: 10.15290/parezja.2017.08.10 parezja 2/2017 (8) studium recenzyjne