1 t ANALYSES OF THE RATES AND CAUSES OF POISONING IN TURKEY FROM 1923 TO 2019 Gülşen GÖNEY Süleyman Demirel University, Faculty of Pharmacy, Department of Pharmaceutical Toxicology, Isparta, İletişim kurulacak yazar/Corresponding author: gulsengoney@sdu.edu.tr Müracaat tarihi/Application Date: 05.03.2020 • Kabul tarihi/Accepted Date: 27.07.2020 ORCID IDs of the authors: G.G. 0000-0002-5236-1241 ÖZGÜN ARAŞTIRMA ORIGINAL RESEARCH Med J SDU / SDÜ Tıp Fak Derg u 2020:(özelsayı-1):1-6 doi: 10.17343/sdutfd.699025 Öz Amaç Türkiye’de zehirlenme vakalarına ait veriler olduk- ça az sayıdadır. Bu çalışmada 1923’ten günümüze Türkiye’de görülen zehirlenme vakalarının özellikleri değerlendirilmiştir. Sunulan çalışmanın bahsedilen ta- rihler içerisindeki zehirlenme oranları ve zehirlenme nedenlerine ait bilgileri içermesi bakımından toksiko- loglar, sağlık yöneticileri ve sağlık meslek mensupları tarafından kullanılabilecek önemli bir kaynak olması da amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem Sunulan çalışma, literatür taraması yöntemine daya- lı zehirlenme oranlarını değerlendirmeyi amaçlayan çalışma olarak planlanmıştır. Araştırma kapsamında Türkiye İstatistik Kurumu verileri ve Ulusal Zehir Da- nışma Merkezi raporları analiz edilmiştir. Zehirlenme oranları ve yüzdeleri belirlenerek elde edilen sayısal verilere ait yüzde değişim de hesaplanmıştır. Sem, ağu, zehir, zehirlenme, tesemmüm, musemmim ke- limeleri kullanılarak da geçmişe dönük olarak Türki- ye’de zehirlenme olgularını içeren internet tabanlı bir tarama da yapılmıştır. Bulgular Cumhuriyetin ilk yıllarında evsel kazalar ya da iş yeri kazaları nedeniyle zehirlenmeler görülmüştür. 1950 ve 1980 yılları arasında tarım ilaçlarına bağlı zehrilen- melerde artış dikkati çekmektedir. 1980 yılı ve sonra- sında kaza ya da intihar amaçlı zehirlenmeler sıklıkla kayıtlara geçmiştir. Son on yılda Türkiye’deki ölüm ne- denlerinin dağılımı incelendiğinde ölüm nedenlerinin %4,64±0,55’ini dışsal yaralanma ve zehirlenmelerin oluşturduğu görülmektedir. 2009 yılında Türkiye’de dışsal yaralanma ve zehirlenme sonucu 11289 kişi hayatını kaybetmiştir. Bu sayı 2017 yılında şimdiye kadar görülen en yüksek değer olan 21533’e ulaş- mıştır. 2009 ve 2017 yılları arasında dışsal yaralanma ve zehirlenme sonucu ölümlerde %90,74 artış tespit edilmiştir. Ayrıca 2009-2018 yılları arasında oranlar- da %63,53 artış olduğu ortaya konulmuştur. Çalışma sonuçlarına göre son on yılda dışsal yaralanma ve zehirlenme sonucu ölümlerde 1,63 kat artış dikkati çekmektedir. Sonuç Sunulan çalışma, Türkiye'de zehirlenme vakalarının etiyolojik, demografk ve oransal raporunu gösteren ilk çalışmadır. Türkiye'de, zehirlenmelerde ve zehir- lenmelere bağlı ölümlerde yıllar içerisinde artış dikkati çekmektedir. Anahtar Kelimeler: Zehirlenme, Ulusal Zehir Danış- ma Merkezi, TÜİK, Türkiye Cite this article as: Göney G. Analyses Of The Rates And Causes Of Poisoning In Turkey From 1923 To 2019. Med J SDU 2020; (ozelsayi-1):1-6 1923’TEN GÜNÜMÜZE TÜRKİYE’DE ZEHİRLENME ORANLARI VE NEDENLERİNİN ANALİZİ