Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der. Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University Cilt 30, No 3, 451-460, 2015 Vol 30, No 3, 451-460, 2015 ÇALIŞMA DURUŞLARININ BULANIK ORTAMDA ANALİZİ VE ERGONOMİK İŞ İSTASYONU TASARIM ÖNERİLERİ Gülin Feryal CAN 1 , Kumru Didem ATALAY 1 , Ergün ERASLAN 2 1 Başkent Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Endüstri Mühendisliği Bölümü, Etimesgut, 06810, Ankara 2 Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi, Endüstri Müh., Bölümü, Ulus, Ankara gfcan@baskent.edu.tr, katalay@baskent.edu.tr, eraslan@ybu.edu.tr (Geliş/Received: 03.09.2014; Kabul/Accepted: 27.07.2015) ÖZET İş ortamlarında ergonomik tasarım uygulamalarının gerçekleştirilmesi ile çalışanların sağlığını korumak, iş konforu sağlamak ve üretim verimliliğini artırmak mümkün olmaktadır. Bu nedenle, işletmelerde çalışanlara yönelik ergonomik iş istasyonu tasarımları oldukça önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmada, metal aksesuar üretimi yapan bir firmada, ergonomik koşulların analizi sonucu tasarım açısından uygun olmayan iş istasyonları incelenmiştir. Uygunsuz tasarımlar, çalışanların tehlikeli duruşları tekrarlı bir şekilde sergilemelerine yol açmaktadır. Bunun sonucunda, üretim süreci yavaşlamakta ve çalışanlarda artan bir yorgunluk hissi oluşmaktadır. Çalışanların duruşları, Klasik Hızlı Tüm Vücut Değerlendirme Yöntemine (Rapid Entire Body Assessment-REBA) üçgensel bulanık skala eklenmesiyle geliştirilen Bulanık REBA (BREBA) yöntemi ile analiz edilmiştir. BREBA Yöntemi, duruşların tüm vücutta yarattığı tehlike seviyesini belirlerken ortaya çıkabilecek bilgi kayıplarını da önlemekte ve bulanık ortamda daha doğru sonuçlar elde edilmesini sağlamaktadır. İşletmede, dört iş istasyonuna ait (ısıl işlem, birinci pres, ikinci pres ve taşıma istasyonu) 688 adet duruş fotoğrafı değerlendirilmiştir. Değerlendirme sonucunda, ısıl işlem istasyonunda bacak, üst kol ve bilek; pres istasyonlarında bacak, bilek ve gövde; taşıma istasyonunda ise gövde ve üst kol bölümlerinin en çok zorlanan bölümler olduğu ortaya çıkmıştır. İmalat sürecinde sergilenen duruşların % 52,03’ünün orta düzeyde risk içerdiği belirlenmiş ve iyileştirme öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Çalışma duruşu, ergonomik tasarım, bulanık mantık, bulanık REBA WORKING POSTURE ANALYSIS IN FUZZY ENVIRONMENT AND ERGONOMIC WORK STATION DESIGN RECOMMENDATIONS ABSTRACT Realization of ergonomic design applications in working environments, makes it possible to preserve the health of employees, provide them working comfort and increase productivity. Therefore ergonomic work station design has an outstanding position in work places. In this study, an investigation was made on work stations in a metal accessor producer, which were found to be inappropriate from point of view of design considerations as a result of an ergonomic condition analysis. Inappropriate designs force workers to repetitively assume dangerous postures. As a result production process slows down and workers experience a feeling of increasing tiredness. Postures of workers were analyzed by The Fuzzy Rapid Entire Body Assessment (BREBA) developed by inserting triangular fuzzy scale to Rapid Entire Body Assessment (REBA). The BREBA method determines the level of risk in whole body caused by postures while prevents potential information loss and allows obtaining more accurate results in a fuzzy environment. In the said working place, 688 posture photographs belonging to four work stations (heat treatment, primary press, secondary press and transportation station) were examined. The consequent assessment suggested that; leg, upper arm and wrist in heat treatment, leg, wrist and torso in pres station, torso and arm were found to be the most enforced body sections. The results pointed out that 52,03% of postures displayed in production process introduced medium level risk and improvements were suggested. Keywords: Working posture, ergonomic design, fuzzy logic, fuzzy REBA