140 12/2023 www.informacjainstal.com.pl Wpływ zastosowania muld chłonnych oraz powierzchni przepuszczalnych na ograniczenie spływu powierzchniowego The influence of the use of absorbent muds and permeable surfaces to reduce surface runoff EWA SUCHANEK-GABZDYL DOI 10.36119/15.2023.12.24 Woda opadowa jest głównym źródłem zasobów wodnych, które umożliwiają odnawianie się wód powierzchniowych i podziemnych. Ze względu na niezrównoważony rozwój obszarów zurbanizowanych i wiejskich, opady zaczynają być postrzegane jako źródło zagrożenia. Ten stan prowadzi do pojawienia się nowego zjawiska, jakim są powodzie miejskie (ang. urbanflood). Obszary miejskie, które jeszcze kilkadziesiąt lat temu nie miały problemów z odprowadzaniem wód opadowych, obecnie po wystąpieniu intensywnych opadów atmosferycznych, zamieniają się w zalane tereny. Drugim istotnym aspektem są zmiany klimatyczne. W ostatnich latach liczne anomalie pogodowe, takie jak ulewny deszcz, prowadzą do powstawania nagłych powodzi miejskich (ang. flashflood), które powodują nagłe zalanie niższych obszarów, często tworząc fale wezbraniowe. Aby poradzić sobie z tymi problemami, coraz częściej w miastach stosuje się urządzenia do retencji i infiltracji wód opadowych. Dzia- łania takie nie wymagają przebudowy istniejących już kanałów burzowych, a realizowane są poprzez tworzenie ogrodów deszczo- wych, muld chłonnych czy powierzchni przepuszczalnych. Dodatkowo, zwiększa się zasobność wód podziemnych, urozmaicając krajo- braz i estetykę miast, co prowadzi do poprawy mikroklimatu i warunków życia mieszkańców. Słowa kluczowe: woda opadowa, spływ powierzchniowy, muldy chłonne, powierzchnie przepuszczalne Rainwater is the main component of water resources, which ensures the replenishment of surface and underground waters. Due to the unsustainable development of urban and rural areas, precipitation is beginning to be perceived as a source of threat. This situation leads to the emergence of a new phenomenon known as urban flooding. Urban areas that had no issues with rainwater drainage several decades ago now transform into floodplains after heavy rainfall. The second important aspect is climate change. The occurrence of numerous weather anomalies, such as torrential rain, in recent years has resulted in the formation of flash floods in cities, causing sudden inundation of lower-lying areas, often creating a surge wave. To address these problems, rainwater retention and infiltration devices are increasingly being employed in cities. Such measures do not require the reconstruction of existing storm drains and can be implemented through the creation of rain gardens, absorbent mounds, or permeable surfaces, for example. Furthermore, these initiatives enhance groundwater resources and enrich the landscape and aesthetics of cities, leading to an improved microclimate and better living conditions for the urban population. Keywords: rainwater, surface runoff, absorbent troughs, permeable surfaces Wprowadzenie Spływ powierzchniowy stanowi ważny ele- ment bilansu wodnego zlewni. Ze względu na odmienną charakterystykę pokrycia terenu (np.: pola uprawne, las, miasto) spływ powierzchnio- wy stanowi różną część procentową bilansu. W miastach, gdzie powierzchni szczelnej w porównaniu do całości powierzchni jest od 55% do 85%, woda w czasie intensywnego deszczu nie ma możliwości sprawnego odpły- wu. Doprowadza to do zalewania dróg oraz obszarów utwardzonych w sposób szczelny, których odpływy nie zawsze posiadają wystar- czającą przepustowość. Zjawiska te określa się mianem powodzi miejskich (ang. urbanflood) oraz powodzi błyskawicznych (ang. flashflood) i charakteryzują się one tym, że często dotyczą tylko ograniczonego obszaru, np. ulic, dzielnic lub skrzyżowań [1]. Jednym z podstawowych narzędzi w ochro- nie ilości i jakości wód odprowadzanych z terenu zlewni jest odpowiednie planowanie zagospoda- rowania przestrzennego. Według przyjętych kryte- riów w USA, zachowanie dobrego stanu ekolo- gicznego cieków jest możliwe, gdy udział powierzchni nieprzepuszczalnych w zlewni nie przekracza 10% [7]. Wybór pojedynczych urzą- dzeń bądź kombinacji urządzeń do zagospodaro- wania wody opadowej i roztopowej jest bardzo duży. Przy doborze należy wziąć pod uwagę: dostosowanie do warunków lokalnych (rodzaj gruntu zalegającego w podłożu, głębokość wystę- powania wód gruntowych, stopień uszczelnienia powierzchni, wielkość i sposób użytkowania tere- nu), możliwości finansowe wdrożenia, możliwość zapewnienia odpowiedniej eksploatacji urządzeń oraz zachowanie wymaganych odległości od obecnej infrastruktury i budynków. W niniejszym artykule analizowano spływ powierzchniowy z parkingów, dlatego najmniej- szą jednostką zagospodarowania przestrzenne- go była pojedyncza przestrzeń parkingowa. Głównym celem było zastosowanie takich syste- mów, aby ograniczyć wielkość spływu powierzch- niowego, ale przy jak najniższym nakładzie finansowym oraz przy dostosowaniu się do lokalnych warunków. W takim przypadku możli- wości techniczne systemów zagospodarowania wód opadowych ograniczają się do poniższych: 1. muldy chłonne – to elementy liniowe służące do infiltracji wód opadowych, zazwyczaj stosowane w terenach komunikacyjnych. Mulda zazwyczaj porośnięta jest trawą oraz dr inż. Ewa Suchanek-Gabzdyl https://orcid.org/0000-0002-7204-4390 – Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej, Wydział Inżynierii Materiałów, Budownictwa i Środowiska, Katedra Ochrony i Inżynierii Środowiska, Bielsko-Biała, esuchanek@ath.bielsko.pl O chrona środowiska/Environmental protection